شده است . ظاهرا بعد از زمان مأمون و حدود زمان متوكل نوشته شده . اين كتاب كه فقط كتاب تاريخى است و حديثى نيست ، از آن كتابهايى است كه داستان غدير خم را نوشته است . كتابهاى ديگرى - كه آنها را هم اهل تسنن نوشتهاند - نيز حادثهء غدير خم را ذكر كردهاند .
نقل روايت اين است كه پيغمبر اكرم در بازگشت از حجة الوداع ( 1 ) هنگامى كه به غدير خم كه نزديك جحفه ( 2 ) است رسيدند ، قافله را متوقف و اعلام كردند كه مىخواهم دربارهء موضوعى با مردم صحبت كنم . ( اين آيهها نيز در آنجا نازل شد . ) بعد دستور داد كه منبرى برايش درست كنند . از جهاز شتر و چيزهاى ديگر مركز مرتفعى ساختند .
حضرت رفت بالاى آن و مفصل صحبت كرد : « الست اولى بكم من انفسكم ؟ قالوا : بلى » .
آنگاه فرمود : « من كنت مولاه فهذا علىّ مولاه » . بعد از اين بود كه اين آيه نازل شد :
الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ فَلا تَخْشَوْهُمْ وَ اخْشَوْنِ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي
.
اگر بخواهيم از جنبهء تاريخى بحث كنيم ، بايد يك يك كتابهايى از شيعه و سنى و مخصوصا از اهل تسنن را كه اين حادثه را نقل كردهاند بياوريم و بررسى كنيم . اينها را در كتابهايى مثل الغدير يا ترجمههاى آن نوشتهاند . كتابى را چند سال پيش در مشهد
هامش
( 1 ) . حجة الوداع در سال آخر عمر حضرت رسول دو ماه مانده به وفات ايشان رخ داده است . وفات حضرت رسول در بيست و هشتم صفر يا به قول سنيها در دوازدهم ربيع الاول اتفاق افتاده . در هجدهم ذى الحجّه به غدير خم رسيدهاند . مطابق آنچه كه شيعه مىگويد حادثهء غدير خم دو ماه و ده روز قبل از وفات حضرت روى داده و مطابق آنچه كه سنيها مىگويند اين حادثه دو ماه و بيست و چهار روز قبل از رحلت حضرت رسول اتفاق افتاده است .
( 2 ) . شايد بعضى از شما به جحفه رفته باشيد . من به جحفه رفتهام در سفر دوممان كه مدينهمان به تأخير افتاد و بعد از حج رفتيم به جده . در فتواها اختلافى هست كه آيا از جده مىشود محرم شد يا نمىشود . اختلاف هم در واقع اختلاف فتوايى نيست ، بايد گفت اختلاف نظر جغرافيايى است ، چون از يكى از نقاطى كه محاذى با يكى از ميقاتها باشد مىتوان محرم شد . يك آدم جغرافىدانى كه جغرافياى عربستان را خوب بداند شايد دقيقا بتواند تعيين كند كه آيا جده محاذى با يكى از ميقاتها هست يا نيست ؟ ما خودمان اول عمل نكرديم ولى بعد كه در مدينه و مكه نقشههاى عربستان را پيدا كرديم ، به نظرمان آمد كه جده محاذى با بعضى از ميقاتها هست اگر آن نقشهها درست باشد . كسانى كه از جده به سوى مكه حركت مىكنند چون مىخواهند احتياط كنند كه از يكى از ميقاتهاى واقعى محرم شوند ، از جده مىآيند به جحفه ، و جحفه از راه مدينه نزديك رابغ است . جحفه ميقات اهل شام است يعنى وقتى افراد از راه شام كه شمال غربى [ مكه ] مىشود مىآمدند ، پس از پيمودن اندكى از راه به جحفه مىرسيدند . پيغمبر اكرم آنجا را ميقات قرار دادند براى مردمى كه از آن راه مىآيند . غدير خم نزديك جحفه است و محلى بوده كه مسلمين در بازگشت از مكه وقتى به آن نقطه مىرسيدند متفرق مىشدند ، اهل مدينه به مدينه مىرفتند و ديگران نيز به شهرهاى خود .