در بهاران سرّها پيدا شود * هر چه خورده است اين زمين رسوا شود بر دمد آن از دهان و از لبش * تا پديد آيد ضمير و مذهبش رازها را مىكند حق آشكار * چون بخواهد رست تخم بد مكار و هم او در ديوان شمس مىگويد :
فرو شدن چو بديدى بر آمدن بنگر * غروب ، شمس و قمر را چرا زيان باشد كدام دانه فرو رفت در زمين كه نرست * چرا به دانهء انسانت اين گمان باشد آياتى كه به نظام موجود و مشهود موت و حيات استناد كرده زياد است ، از آن جمله :
وَ اللَّهُ الَّذِي أَرْسَلَ الرِّياحَ فَتُثِيرُ سَحاباً فَسُقْناهُ إِلى بَلَدٍ مَيِّتٍ فَأَحْيَيْنا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها كَذلِكَ النُّشُورُ
. ( 1 )
خداست آنكه بادها را فرستاد ، پس ابرى را پراكنده و دگرگون كرد ، سپس آن ابر را به سوى سرزمين مردهاى را نديم ، و آنگاه زمين را كه مرده بود زنده كرديم ، زنده شدن در قيامت نيز چنين است .
و نيز در سورهء حج آيات 5 - 7 مىفرمايد :
وَ تَرَى الْأَرْضَ هامِدَةً فَإِذا أَنْزَلْنا عَلَيْهَا الْماءَ اهْتَزَّتْ وَ رَبَتْ وَ أَنْبَتَتْ مِنْ كُلِّ زَوْجٍ بَهِيجٍ . ذلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ وَ أَنَّهُ يُحْيِ الْمَوْتى وَ أَنَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ . وَ أَنَّ السَّاعَةَ آتِيَةٌ لا رَيْبَ فِيها وَ أَنَّ اللَّهَ يَبْعَثُ مَنْ فِي الْقُبُورِ
.
زمين را مىبينيم در حالى كه افسرده و مرده و ساكن است ، امّا همينكه باران بر آن فرود آورديم ، به جنبش آيد و بر آيد و از هر نوع گياه بهجتافزا بروياند . آن بدان جهت است كه منحصرا ذات خدا حقّ است و او مردهها را زنده مىكند و او بر همه چيز تواناست و قيامت آمدنى است بدون شك ، و خداوند آنان را كه در قبرها خوابيدهاند بر مىانگيزاند .
هامش
( 1 ) . فاطر / 9 .