نشان دهندهء وضع مخصوص و نظام مخصوص حاكم بر آن است . مثلا از آن جهت كه همهء اوّلين و آخرين در يك سطح قرار مىگيرند و ترتيب زمانى آنها از بين مىرود ، « روز حشر » يا « روز جمع » يا « روز تلاقى » خوانده شده است و از آن جهت كه باطنها آشكار و حقايق بسته و پيچيده باز مىشوند ،
يَوْمَ تُبْلَى السَّرائِرُ
( 1 ) يا « روز نشور » ناميده شده است و از آن جهت كه فناناپذير و جاويد است ، « يوم الخلود » ، و از آن جهت كه انسانهايى سخت در حسرت و ندامت فرو مىروند و احساس غبن مىكنند كه چرا خود را براى چنين مرحلهاى آماده نكردهاند ، « يوم الحسرة » يا « يوم التّغابُن » ، و از آن جهت كه بزرگترين خبرها و عظيمترين حادثههاست « نبأ عظيم » خوانده شده است .
رابطه و پيوستگى زندگى اين جهان و زندگى آن جهان
مطلب بسيار عمده و اساسى كه كتب آسمانى ، ما را بدان توجّه دادهاند ، پيوستگى اين دو زندگى است . اين دو حيات از يكديگر جدا نيست ، بذر آن حيات در اين حيات به دست خود انسان كاشته مىشود و سرنوشت آن حيات در اين حيات به وسيلهء خود انسان تعيين مىگردد .
ايمان و اعتقاد پاك و درست و مطابق با واقع ( و جهانبينى واقعبينانه ) ، خلق و خوى پاكيزه و انسانى و منزّه از حسادتها ، مكرها ، حقد و كينهها ، غلّ و غشها ، نيز اعمال صالح كه در جهت تكامل فرد و جامعه صورت گيرد : خدمتها ، اخلاصها و امثال اينها سازندهء يك حيات سعادتمندانهء جاويد است براى انسان . بر عكس ، بىايمانىها ، بىاعتقادىها ، باورهاى غلط ، خلق و خوىهاى پليد ، خودخواهيها ، خودپرستيها ، خودبينيها ، ظلمها ، ستمها ، رياكاريها ، رباخواريها ، دروغ ، تهمت ، خيانت ، غيبت ، سخنچينى ، فتنهانگيزى ، امتناع از عبادت و پرستش خالق و امثال اينها موجب حيات بسيار شقاوتآلود براى انسان در جهان آخرت است .
رسول خدا ( صلّى اللّه عليه و آله ) در تعبير جالب خود فرمود : الدّنيا مزرعة الآخرة ( 2 ) دنيا كشتگاه آخرت است . هر تخم بدى يا نيكى در دنيا بكاريد در آخرت برداشت خواهيد كرد . همانطور كه محال است انسان جو بكارد و گندم برداشت كند و يا خار
هامش
( 1 ) . طارق / 9 .
( 2 ) . كنوز الحقايق ، باب دال .