بحثى حديثى
در ميان اخبار و روايات احياناً مضامينى ديده مىشود كه با آنچه گفته شد منافى به نظر مىرسد ، ولى بايد دانست كه اين گونه تنافيها و تعارضها يا در اثر برخى اشتباهات است كه احياناً از برخى راويان حديث در نقل مضمون احاديث رخ داده است و با مقايسهء بعضى احاديث با بعضى ديگر آن اشتباه را مىتوان كشف كرد ، و يا تعارض و تنافى ظاهرى است و پس از تعمّق معلوم مىشود كه تعارضى در كار نيست .
ما براى هر دو قسم ، نمونه نقل مىكنيم :
1 . در صحيح بخارى جلد 8 صفحهء 158 از يحيى بن يعمر از عايشه نقل مىكند كه گفت از رسول خدا دربارهء طاعون سؤال كردم ، آن حضرت فرمود :
كان عذابا يبعثه اللّه على من يشاء من عباده فجعله اللّه رحمة للمؤمنين . ما من عبد يكون فى بلد يكون فيه ، و يمكث فيه لا يخرج من البلد صابرا محتسبا يعلم انّه لا يصيبه الّا ما كتب اللّه له الّا كان له مثل اجر شهيد .
طاعون عذابى بود ( است ) كه خداوند بر آن كسان كه مىخواهد ، مىفرستد ، ولى او را براى مؤمنين رحمت قرار داده است . هيچ بندهاى نيست كه در شهرى باشد كه در آن شهر طاعون باشد و او در آن شهر مكث كند و بيرون نرود و براى رضاى خدا شكيبايى كند و معتقد باشد كه جز آنچه خداوند برايش نوشته است به او نمىرسد مگر آنكه پاداشى مانند پاداش شهيد براى او خواهد بود .
اكنون حديث ديگرى در اين زمينه نقل مىكنم : در كافى جلد 8 ( روضه ) صفحهء 108 نقل مىكند كه عبيد اللّه حلبى از امام صادق ( عليه السلام ) دربارهء و با سؤال كرد كه در يك محلّه از شهرى پديد مىآيد و شخصى خود را به محلّهء ديگر منتقل مىكند ، و يا و با در شهرى پيدا مىشود و آن شخص از آن شهر به شهر ديگر مىرود . آيا اين كار جايز است يا نه ؟
امام فرمود :
لا بأس ، انّما نهى رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم عن ذلك لمكان ربيئة كانت