مىكوفتند . بنا به نقل شيخ طوسى ، « ابو بكر بغدادى » در نزد شيعيان به قلّت علم و فقدان نشانهاى تقوا ، ورع ، عدالت و مروّت مشهور بود ! و سرانجام كار وى آن شد كه مدتى در بصره ، وكيل در انجام امور شخصى به نام « يزيدى » بود كه احتمالا از كارگزاران حكومتى در بصره بوده است . او از اين راه به اموال بسيارى نيز دست يافته بود ! ولى با اينكه مدت زيادى به او خدمت كرده بود ، بر اثر سعايتى كه از وى در نزد « يزيدى » صورت گرفت ، « يزيدى » دستور دستگيرى او و مصادره اموالش را صادر كرد ؛ و ضربهاى نيز بر فرق سرش بنواخت كه از شدت آن چشمانش آب آورد ! و بالاخره نابينا شد ؛ و با همان حال راهى دركات جحيم گشت !
و اما كار « ابو دلف كاتب » ، شاگرد و وصىّ « ابو بكر بغدادى » نيز سرانجام به جنون كشيد و نزد شيعيان كاملا رسوا و مفتضح گشت ! و همه او را به ديده فردى مجنون و ملحد و غالى مىشناختند ؛ و هر جا مىرفت ، جز استخفاف و تحقير نمىديد ! وى سرانجام بر اثر جنون به زنجير كشيده شد ؛ و تنها مدت كمى توانست نفاقش را نزد شيعيان پنهان دارد ؛ و در حقارت و پستى نزد مردم انگشتنما شده بود . شيخ طوسى ، در انتهاى رواياتى كه درباره او نقل كرده ، گويد : جنون ابو دلف و حكايات مربوط به فساد مذهب وى بيش از آن است كه به شمار آيد ! لذا كتاب را با ذكر اين حكايات طول نمىدهيم . 9319712 خ 0 49 خ
9 . 14 . ابو عبد الله حسين بن منصور حلاج
وى عارف وصوفى مشهور عالم اسلامى است كه در سال 244 ق در « بيضاء » ، نزديك استخر فارس ، متولد شد . البته برخى اقوال ديگر نيز درباره محل ولادتش نقل شده است ؛ همچون : نيشابور ، مرو ، طالقان ، رى و مناطق جبال ! او در كودكى به همراه پدر به واسط رفت و در سن شانزده سالگى ، به حلقه شاگردى نخستين پير و مرشد خويش ، يعنى « سهل بن عبد الله تسترى » ( م 283 ق ) درآمد و دو سال در خدمت وى بود . و پس از تبعيد او به بصره ، « حلّاج » نيز با وى به بصره رفت . « حلّاج » در حدود سال 262 ق از بصره به بغداد رفت و در آنجا مدت هيجده ماه محضر « عمرو مكى » ( م 297 ق ) را درك كرد . و هم در اين شهر بود كه با « ام الحسين » ، دختر يكى از اهل تصوّف ، به نام « ابو