8 . 7 . هشام بن ابراهيم راشدى همدانى عباسى
وى بنا به نقل شيخ صدوق ، قبل از انتقال امام رضا عليه السّلام از مدينه به مرو ، از جمله نزديكترين افراد نسبت به آن حضرت محسوب مىشد ؛ و فردى عالم و اديبى لبيب بود ، و انجام امور مربوط به حضرت را عهدهدار بود . اموالى كه از نواحى مختلف براى آن جناب گسيل مىشد ، توسط وى دريافت و به مصرف مىرسيد يا به امام تحويل داده مىشد . از اينرو مىتوان گفت كه وى در مدينه وكيل ارشد امام رضا عليه السّلام بوده است . اما پس از انتقال آن جناب به مرو ، « هشام بن ابراهيم » با « فضل بن سهل ، ذو الرياستين » روابطى برقرار كرد و رفتهرفته به او نزديكتر شد ! و كار به جايى رسيد كه اخبار مربوط به امام رضا عليه السّلام را به « ذو الرياستين » و « مأمون » نقل مىكرد ! و لذا نزد آنان مقامى يافت ؛ و تا آنجا پيش رفت كه از گزارش هيچ خبرى از اخبار بيت امام عليه السّلام به آنان فروگذار نمىكرد ! بدينسبب ، مأمون وى را به عنوان حاجب خانهى حضرت نصب نمود ؛ و او مانع آن مىشد كه شيعيان آنطور كه مطلوب حضرت بود به حضور آن جناب شرفياب شوند ! و ميزان قرب وى به دربار عباسى تا آن حد رسيد كه مأمون ، فرزندش « عباس » را به دو سپرد تا تعليم نمايد ! از همينرو وى را ملقب به « هشام عباسى » نمودهاند . كار انحراف وى بدانجا رسيد كه اظهار عداوت و حسادت شديد نسبت به امام رضا عليه السّلام مىنمود ! و از جمله توطئههاى وى بر عليه آن حضرت ، پيشنهاد منافقانه وى به همراه « فضل بن سهل » به امام عليه السّلام ، مبنى بر قتل مأمون بود ! كه با هوشيارى حضرت خنثى شد .
امام عليه السّلام پس از رد اين پيشنهاد ( همچون خود آن دو نفر ! ) به نزد مأمون رفت و وى را از جريان آگاه ساخت ؛ و بدينوسيله ، مأمون نسبت به انتفاى هرگونه توطئهاى از جانب آن حضرت ، مطمئن گشت . 2888712 خ 0 16 خ
8 . 8 . صالح بن محمد بن سهل همدانى
روايت كلينى و شيخ طوسى حاكى از آن است كه وى وكيل امام جواد عليه السّلام در امور اوقاف قم بوده است . بنا به نقل على بن ابراهيم قمى از پدرش ، روزى صالح بن محمد بن محضر امام جواد عليه السّلام وارد شده و عرضه مىدارد كه : « اى آقاى من ، نسبت به ده هزار درهم ( از اموالتان ) مرا در حلّيّت قرار دهيد ، زيرا آن را مصرف نمودهام ! و امام عليه السّلام نيز فرمود : حلال