گرچه ممكن است ادعا شود كه رؤيت اينان حضرت مهدى عليه السّلام را ، شايد بعضا در عصر حيات امام عسكرى عليه السّلام اتفاق افتاده باشد ! ولى تأمل در لسان اين روايت ، و بررسى شرح ملاقات افراد ياد شده با حضرت مهدى عليه السّلام در روايات ديگر ، و همچنين تعبير وقوف بر معجزات حضرت مهدى عليه السّلام ، حاكى از آن است كه مراد از اين روايت ، رؤيت حضرت مهدى عليه السّلام در عصر غيبت صغرا است ؛ زيرا در دوره امام عسكرى عليه السّلام ، معجزات اندكى از امام مهدى عليه السّلام نقل شده و معجزات آن جناب ، غالبا مربوط به عصر غيبت است . گرچه اين احتمال را نيز منتفى نمىدانيم كه ممكن است ذكر نام احمد بن اسحاق در اين روايت ، اشاره به جريان سابق الذكر ، مبنى بر ملاقات وى به همراه « سعد بن عبد الله اشعرى » با امام عسكرى عليه السّلام و امام مهدى عليه السّلام باشد .
طبرسى نيز ضمن بيان معروفى كه در معرفى برخى از وكلاى عصر غيبت صغرا دارد ، به نام « احمد بن اسحاق » نيز اشاره كرده است : « اما الغيبة الصغرى منهما فهى التى كانت فيها سفرائه عليه السّلام موجودين و أبوابه معروفين لا تختلف الاماميّه القائلون بامامة الحسن بن على عليه السّلام فيهم ، فمنهم . . و احمد بن اسحاق و . . . » . طبرى امامى نيز تصريح به وكالت « احمد بن اسحاق قمى » براى امام عسكرى و حضرت مهدى عليهما السّلام و بقاى وى تا برههاى از عصر غيبت كرده است . 6558712 خ 0 555 خ كه اين بيان نيز دلالت بر ادامه حيات « احمد بن اسحاق » در عصر غيبت و هم بر وكالت او براى ناحيهى مقدّسه دارد .
بنا به استظهار برخى از محققان ، « احمد بن اسحاق » در عصر سفير اول از قم به بغداد منتقل و به همراه دو تن ديگر ، يعنى « محمد بن احمد بن جعفر قطّان » و « حاجز بن يزيد » ، به عنوان دستيار سفير اول مشغول به كار شد . 7558712 خ 0 556 خ جريان مربوط به آمدن « حسن بن نضر » از وكلاى قم به بغداد پس از شهادت امام عسكرى عليه السّلام ( سابق الذكر ) حاكى از حضور « احمد بن اسحاق » در بغداد در اين زمان ( كه دوره سفارت سفير اول و در سالهاى آغازين عصر غيبت است ) مىباشد . روايت ديگرى كه از كشّى نقل كرديم - مبنى بر استيذان ابن روح از ناحيه مقدّسه براى رفتن به حج به واسطه « حسين بن روح » و سپس بازگشت به سوى قم و رحلت در حلوان - نيز حاكى از حضور وى در بغداد و ارتباطش با سفير ناحيه مقدّسه است .
منابع در زمينه فعاليت « احمد بن اسحاق » در عصر سفير دوم كمتر سخنى به ميان
سازمان وكالت و نقش آن در عصر ائمة ( ع ) ( فارسي ) — صفحة 555
مساهمون: محمدرضا جبارى
ص٥٥٥