آوردهاند . شيخ طوسى ، تعداد دستياران سفير دوم را ده تن ذكر كرده ، ولى تصريحى نسبت به اسامى آنها ندارد . 8558712 خ 0 557 خ تنها با قراينى مىتوان حدس زد كه سه وكيل ياد شده ، كه از دستياران سفير اول در بغداد بودند ، 9558712 خ 0 558 خ در برههاى از دوران سفارت سفير دوم نيز در خدمت وى بودهاند . بررسى روايات مربوط به اواخر دوران حيات سفير دوم ، اثباتگر آن است كه اين سه تن ، از جمله « احمد بن اسحاق » ، بايستى تا اين زمان درگذشته باشد ؛ چرا كه نامى از آنان در ميان اسامى وكلاى حاضر بر بالين سفير دوم در آخرين روزهاى عمرش مشاهده نمىشود . 0658712 خ 0 559 خ گرچه نقل ياد شده از كشّى ، حكايت از آن دارد كه « احمد بن اسحاق » به واسطه « حسين بن روح قمى » در آخرين روزهاى عمر با ناحيه مقدّسه ارتباط مكاتبهاى برقرار نمود ، ولى اين نقل نمىتواند صريح در حيات وى تا عصر سفارت « ابن روح » باشد ؛ چرا كه ممكن است « ابن روح » ، كه يكى از دستياران دومين سفير بود ، در عصر سفير دوم ، نامه « احمد بن اسحاق » را به واسطه سفير دوم به ناحيه مقدّسه ارسال كرده باشد . علاوه بر آنكه ، سنّ « احمد بن اسحاق » نيز در صورت بقاى وى تا عصر سفارت « ابن روح » ، بيش از حد متعارف خواهد شد ! چرا كه وى ، همانگونه كه گذشت ، بنا به نقل شيخ طوسى ، از اصحاب امام جواد عليه السّلام بوده و طبعا بايستى ولادت او حداقل مربوط به اوايل قرن سوم بوده باشد ؛ و در صورت بقايش تا عصر « ابن روح » ، چيزى بيش از يك قرن عمر كرده است ! به هر حال ، بنا بر نقل سابق الذكر از كشّى ، « احمد بن اسحاق قمى » به هنگام بازگشت از حج ، در سه فرسخى حلوان ، ( سر پل ذهاب ) درگذشت و در كفنى كه حضرت حجت عليه السّلام برايش ارسال كرده بود تكفين ، و در همانجا مدفون شد . 1658712 خ 0 560 خ قبر اين صحابى و وكيل مخلص امامان دهم ، يازدهم و دوازدهم عليهم السّلام امروزه محل زيارت عاشقان اهل بيت عليهم السّلام و مواليان آنان است .
7 . 4 . 51 . محمد بن احمد بن جعفر قمى عطّار قطّان
شيخ طوسى از وى به عنوان صحابى و وكيل امام عسكرى عليه السّلام ياد كرده است ؛ و اضافه كرده كه او امام هادى عليه السّلام را نيز درك كرده است . 2658712 خ 0 561 خ منطقه وكالت و فعاليت وى با توجه به ذكر لقب « قمّى » براى وى بايستى ناحيه قم بوده باشد ؛ ولى با توجه به برخى شواهد ، وى پس از شروع عصر غيبت صغرا به بغداد منتقل ، و به عنوان دستيار سفير اول و دوم به