امام عليه السّلام را داشتند ، كه طبيعى است چنين مقامى اقتضادى شناخت و معرفتى بالا دارد .
برخى ديگر آنچنان از نظر علمى و آشنايى با معارف و احكام برجسته بودند كه امامان شيعه عليهم السّلام افراد را به آنان ارجاع مىدادند تا معالم دينى و وظايف شرعى خود را از آنها جويا شده و فراگيرند ! روى هم رفته ، كارگزاران سازمان وكالت كه نمايندگان ائمه عليهم السّلام شمرده مىشدند ، مهمترين مرجع و ملجأ در حل معضلات علمى و اعتقادى شيعيان بودند . آنان گاه اين وظيفه را شخصا انجام مىدادند ( در صورت وجود شرايط لازم علمى و معرفتى ) ، و گاه از طريق اخذ و ارسال نامههاى حاوى سؤالات شيعيان به معصومين عليهم السّلام و متقابلا تحويل پاسخ آنها به شيعيان .
چنانكه گفته آمد ، برخى از وكلاى ائمه عليهم السّلام از رتبههاى علمى خوبى برخوردار بودند ، از اين رو با اصرار و تأكيد ائمه هدى عليهم السّلام ، گاه در مسند افتا و يا بحث و مناظره مىنشستند . « عبد الرحمن بن حجاج » كه از وكلاى برجسته امام صادق عليه السّلام و سه امام بعد از ايشان بوده است ، 0256712 خ 0 166 خ با تأكيد آن حضرت به مناظره با مخالفان در مدينه مىپرداخت ؛ امام عليه السّلام به وى مىفرمود : « يا عبد الرحمن كلّم اهل المدينة فانّى أحبّ أن يرى فى رجال الشيعة مثلك . » 1256712 خ 0 167 خ و همين جايگاه والاى علمى سبب شد كه وى به عنوان وكيل ارشد در منطقه عراق ايفاى نقش كند . همچنين پس از شهادت امام رضا عليه السّلام منزل وى در بغداد محل تجمّع سران شيعه براى تصميمگيرى درباره پذيرش امامت امام جواد عليه السّلام ( كه از نظر سنّى ، كودكى بيش نبود ) گرديد ! 2256712 خ 0 168 خ « مفضّل بن عمر جعفى » ، ديگر وكيل امام صادق عليه السّلام و امام كاظم عليه السّلام بود ، 3256712 خ 0 169 خ كه بنابه رواياتى ، باب آن دو بزرگوار و يا يكى از آنان بوده است ؛ 4256712 خ 0 170 خ و روشن است كه مقام بابيّت ، اقتضاى رتبه علمى ، معرفتى و معنوى والايى را دارد . بنابه روايت كشّى ، هنگامى كه « ابو الخطاب » به انحراف گراييد ، شيعيان كوفه نزد امام صادق عليه السّلام آمده و مرشد و راهنمايى در امور دينى از آن جناب طلب كردند . پس از اصرار آنان ، امام عليه السّلام مفضّل را به ايشان معرفى كرده و فرمود : « قد أقمت عليكم المفضّل ، اسمعوا منه و اقبلوا عنه ، فانه لا يقول على الله و علىّ الّا الحقّ . » 5256712 خ 0 171 خ امام كاظم عليه السّلام نيز وى را از برترين اصحابش معرفى فرمود . 6256712 خ 0 172 خ « زكريا بن آدم » ، ديگر وكيل برجسته ائمه عليهم السّلام ، به خصوص امام جواد عليه السّلام در قم است . 7256712 خ 0 173 خ امام رضا عليه السّلام در پاسخ به درخواست « على بن مسيّب » كه اظهار مىداشت : « فاصله محل سكونت من با شما بسيار است ، و در هر زمان دلخواه ، توان
سازمان وكالت و نقش آن در عصر ائمة ( ع ) ( فارسي ) — صفحة 321
مساهمون: محمدرضا جبارى
ص٣٢١