اقتصادى بيت امامت مىبايست از بخشى از وجوه شرعى و اموال تحويل شده به محضرشان مرتفع مىگرديد ؛ به خصوص كه گاه امامان شيعه عليهم السّلام مجبور بودند علاوه بر بيت خود ، از عيالات بعضى علويان نيازمند كه سرپرستى نداشتند نيز سرپرستى نمايند .
اين اموال ، عمدتا سهم آنان از خمسى بود كه شيعيان از طريق سازمان وكالت به محضرشان تقديم مىداشتند ؛ و همينطور هداياى شخصى ، موقوفات و نذورات كه همه ملك شخصى امام بود . البته ميزان مصرف شخصى ائمه عليهم السّلام بهقدرى بود كه به زندگى زاهدانه و همراه با انفاقهاى فراوان مالى آنان لطمه وارد نيايد . بقيه اين اموال و وجوه شرعى در موارد ديگرى كه اشاره شد و توضيح داده خواهد شد ، به مصرف مىرسيد .
بنابه نقل راوندى ، امام صادق عليه السّلام در يك مورد ، بخشى از اموالى را كه دو تن از شيعيان خراسانى براى تقديم به حضرت به مدينه مىآوردند ، به وسيله مأمورانى از اجنّه ، برداشته و به مصرف رساند . اين اموال ، هديه يكى از شيعيان رى به آن حضرت بود كه به دو نفر خراسانى داد تا به مدينه برده و تقديم ساحت قدس حضرت نمايند آنان با وجود مواظبت كاملشان ، در نزديكى مدينه متوجه فقدان كيسه مال متعلق به مرد رازى شدند ! ولى هنگامى كه به حضور امام عليه السّلام رسيدند ، آن جناب ضمن نشان دادن كيسه خالى ، به آنان فرمود : « من در دل شب ، نياز به مالى پيدا كردم ؛ از اين رو به وسيله يكى از شيعيان خودم از اجنّه ، اين كيسه را از ميان اموال شما برداشت كردم ! » چنانكه امام جواد عليه السّلام نيز ضمن ابراز نارضايتى خود از عدم ارسال وجوه شرعى جمع شده در دست وكيلش در قم ، يعنى « زكريا بن آدم » ، به نياز خود به آن مال تصريح فرمود . 0046712 خ 0 64 خ
با وجود دسترسى امامان شيعه عليهم السّلام به اموال جمعآورى شده به وسيله سازمان وكالت ، سيره متعالى آنان در انفاقهاى كلان به نيازمندان ، سبب مىشد كه گاهى از جهت مالى به بعضى از شيعيان مديون شوند و حتى تا زمان شهادت نيز قدرت پرداخت اين ديون را نيافته و امام بعدى مأمور به اين كار شود ! بنابه نقل كلينى ، امام كاظم عليه السّلام در اواخر عمر شريفش ، جمعى از پيروانش را فراخواند ، و ضمن معرفى امام رضا عليه السّلام به عنوان جانشين خود ، فرمود : « هر آنكس كه از من دينى طلب دارد ، از اين فرزندم بستاند . » 1046712 خ 0 65 خ طبق روايتى ديگر ، امام رضا عليه السّلام به هنگام شهادت ، مبلغ چهار هزار درهم به يكى از شيعيانش
سازمان وكالت و نقش آن در عصر ائمة ( ع ) ( فارسي ) — صفحة 299
مساهمون: محمدرضا جبارى
ص٢٩٩