وسيله تجّارى كه عازم بغداد بودند ، به عنوان كالاهاى تجارى ، به طرف معامله كه در حقيقت سفير حضرت بود ، تحويل داده مىشد . 6995712 خ 0 288 خ
در صورت سخت بودن وضعيت سياسى و اجتماعى براى شيعيان ، پيكهاى ارسالى مىبايست نهايت دقت را در كتمان مأموريت و مخفىكارى به خرج مىدادند و مثلا با عبور از بىراهه و برخى تدابير ديگر ، نامهها يا اموال ارسالى را به مقصد مىرساندند .
براى نمونه ، مىتوان به كار « على بن يقطين » اشاره كرد وى كه به احتمال ، در بغداد وكالت امام كاظم عليه السّلام را عهدهدار بود ، « اسماعيل بن سلام » و « ابن حميد » را مأمور ايصال اموال و نامههايى به نزد امام كاظم عليه السّلام در مدينه مىكند ؛ و اين دو ، با حركت از بىراهه ، بدون جلب توجه احدى ، اموال و نامهها را در خارج مدينه به امام عليه السّلام تحويل مىدهند و به دستور امام عليه السّلام ، بدون آنكه وارد مدينه شوند راه بازگشت را در پيش مىگيرند ! 7995712 خ 0 289 خ و در مواردى ، وكلا از برخى وكلاى ديگر براى ايصال پيام ، نامه يا اموال استفاده مىبردند ؛ كه براى نمونه مىتوان به ايصال پيام « على بن يقطين » به امام كاظم عليه السّلام توسط « عبد الرحمن بن حجّاج » اشاره نمود . 8995712 خ 0 290 خ
چنانكه گذشت ، براى جمعآورى وجوه شرعى و اموال جمع شده در نزد وكلاى مقيم در نواحى ، به خصوص نواحى دوردست ، امامان شيعه عليهم السّلام نمايندهها و پيكهايى را گسيل مىداشتند ؛ از نمونههاى قابل ذكر براى اين مورد ، ارسال دو تن به نامهاى « ميمون » و « مسافر » توسط امام جواد عليه السّلام به قم براى تماس با « زكريا بن آدم » وكيل حضرت در قم ، و اخذ اموال و وجوه شرعى موجود در نزد وى است . 9995712 خ 0 291 خ
امامان معصوم عليهم السّلام به خاطر خطرناك بودن وضعيت سياسى ، گاه براى تماس با وكلاى ارشد و دستياران نزديك يا بابهاى خود ، ناچار از اتخاذ روش فوق بودند . اين روش به خصوص توسط امامين عسكريين عليهما السّلام كه دائما زير نظر حكومت قرار داشتند ، بيشتر اعمال مىشد ؛ جريان « داوود بن اسود » كه از سوى امام عسكرى عليه السّلام مأمور تماس با « عثمان بن سعيد » و تحويل قطعه چوب مدوّرى كه حاوى نامههايى بود از نمونههاى مربوط به اين مقوله است . 0006712 خ 0 292 خ برخى از وكلا و دستياران ائمه عليهم السّلام كه ، مستمرّى بگير بودند ؛ حقوق خود را به واسطه مأموران مخصوصى دريافت مىداشتند ؛ از روايت كلينى چنين برمىآيد كه : « حسين بن محمد اشعرى » در عصر امام عسكرى عليه السّلام مأمور پرداخت
سازمان وكالت و نقش آن در عصر ائمة ( ع ) ( فارسي ) — صفحة 244
مساهمون: محمدرضا جبارى
ص٢٤٤