نامههاى حاوى بعضى دستورات را از طريق يكى از وكلايش به نام « حسين بن مختار » به خارج از زندان فرستاد . 2895712 خ 0 274 خ
در عصر امام رضا عليه السّلام نيز ارتباطات كتبى همچنان به چشم مىخورد . براى نمونه ، مىتوان به نامهى « ابن قياما واسطى » به امام رضا عليه السّلام درباره امام بعدى و پاسخ آن حضرت اشاره نمود ؛ آن جناب گاه براى ارتباط با فرزندش ، امام جواد عليه السّلام نيز از اين روش بهره مىبرد . 3895712 خ 0 275 خ
امام جواد عليه السّلام نيز با برخى از شيعيان وكلايش ، از طريق مراسلات ارتباط داشته است ؛ براى نمونه ، امام عليه السّلام طى نامهاى به « ابراهيم بن محمد همدانى » ، وصول وجوه شرعى و اموال ارسالى را اعلام و در مقابل ، وى را از ارسال مقدارى پول و لباس برايش مطلع ساخت ؛ و در نامهاى ديگر ، وكالت وى به جاى « يحيى بن عمران » را به او اعلام فرمود . 4895712 خ 0 276 خ
عصر امام هادى عليه السّلام و امام عسكرى عليه السّلام به لحاظ شرايط خاص سياسى و نزديكى به عصر غيبت ، اقتضا مىكرد كه ارتباطات كتبى اين دو بزرگوار بر ارتباطات مستقيم و حضورى غالب آيد . كثرت اين نامهها و توقيعات به حدّى بود كه در يك مورد ، « احمد بن اسحاق قمى » ، وكيل در اوقاف قم ، براى كسب يقين به صحت اسناد نامهها به امام عسكرى عليه السّلام ، از آن جناب طلب دستخط مىكند . 5895712 خ 0 277 خ نمونههاى متعددى از نامهها و توقيعات مربوط به اين عصر در دست است ؛ براى نمونه ، محمد بن فرج ، وكيل مبرّز امام نهم و دهم عليهما السّلام ، طى مراسلات و مكاتباتى در مورد مسايل مختلف از محضر امام هادى عليه السّلام كسب تكليف مىكند و حضرت نيز در پاسخ ، ضمن ارائهى راهنمائىهاى لازم ، وى را از برخى از وقايع آينده زندگيش مطلع مىسازد ! 6895712 خ 0 278 خ همينطور ، امام عسكرى عليه السّلام غالب ارتباطات خود حتى با برترين وكيلش در سامرّاء ، يعنى « عثمان بن سعيد عمرى » را به وسيلهى مراسلات كتبى انجام مىداد ؛ روايت ابن شهر آشوب حاكى از آن است كه گاه اين نامهها به صورت بسيار مخفى ، مثلا با جاسازى در ميان يك تكّه چوب گرد ، به وسيلهى پيكهايى بين امام و عثمان بن سعيد ردّ و بدل مىشد . 7895712 خ 0 279 خ به همين ترتيب ، روايت صدوق نيز حاكى است كه امام عليه السّلام به هنگام رحلت خود ، نامههاى بسيارى را براى برخى نقاط ، از جمله مدائن ، نگاشته و به فردى به نام « أبو الاديان » سپرده است . 8895712 خ 0 280 خ ارتباط با وكلا مقيم در مناطق دوردستى همچون مصر نيز از طريق مكاتبات
سازمان وكالت و نقش آن در عصر ائمة ( ع ) ( فارسي ) — صفحة 242
مساهمون: محمدرضا جبارى
ص٢٤٢