صورت مىگرفت ؛ كه براى نمونه ، به نامهى امام عسكرى عليه السّلام به « شفيع خادم » وكيل مصر ، مىتوان اشاره كرد . 9895712 خ 0 281 خ
در عصر غيبت صغرا ، عالىترين شكل ارتباطى بين وكلا و امام عصر عليه السّلام ، ارتباط از طريق مكاتبه و توقيعات بود . درباره معناى « توقيع » و مطالب مختلف پيرامون آن ، در مباحث آتى سخن خواهيم گفت . تعداد زيادى از اين توقيعات ، هماكنون در منابع كهن ما موجود است ؛ به عنوان نمونه ، شيخ صدوق باب خاصى را در كتاب ارزشمندش ، كمال الدين و تمام النعمة ، به ذكر توقيعات اختصاص داده است . بيشترين تعداد توقيعات ، در عصر سفير دوم از سوى ناحيه مقدّسه صادر شده است . و شايد طولانى بودن مدت سفارت وى نيز در اين امر مؤثر بوده باشد . 0995712 خ 0 282 خ
برخى از اين توقيعات ، پاسخ نامههاى شيعيان ، و برخى از آنها ، توقيعات ابتدائى بدون وجود سؤال يا عرض حاجتى و ناظر به مسايل خاصّى بود . 1995712 خ 0 283 خ اين مراسلات و توقيعات ، رابطهى بين امام عليه السّلام در سامراء يا مدينه يا هر نقطهى ديگر و دورترين مناطق شيعهنشين ، همچون آذربايجان 2995712 خ 0 284 خ و مناطقى از خراسان همچون مرو 3995712 خ 0 285 خ و بلخ 4995712 خ 0 286 خ و غير آنها را ممكن مىساخت ؛ و برخى از وكلاى مبرّز در ايران ، همچون « ابو الحسين اسدى رازى » ، از واسطههاى صدور و تحويل اين توقيعات بودند . 5995712 خ 0 287 خ
4 . 4 . 3 . ارتباط با پيك و قاصد
يكى ديگر از روشهاى ارتباطى در سازمان وكالت ، ارسال نماينده و پيكهاى مخصوص بود كه غالبا بين امامان شيعه عليهم السّلام و وكلاى نواحى ارتباط برقرار مىكردند . اين پيكها گاهى براى جمعآورى وجوه شرعى و اموال جمع شده در نزد وكلاى مقيم در نواحى مختلف ، و گاه براى ايصال نامههاى امامان عليهم السّلام و يا بابها و سفرا ، به وكلا و شيعيان و بالعكس ، به آن نواحى اعزام مىشدند . جالب آنكه اين پيكها گاه از ميان كسانى انتخاب مىشدند كه هيچگونه ارتباطى با سازمان وكالت نداشتند و از ماهيت مأموريتشان نيز مطلع نبودند ؛ و تنها نقش ايصال مال يا نامهاى را ايفا مىكردند . به گفته شيخ طوسى ، در برخى اعصار كه امر بر شيعيان بسيار سخت بود ، از اين روش استفاده مىشد ؛ مثلا در عصر « معتضد عباسى » گاهى وجوه شرعى و اموال ، توسط وكلاى قم به