سازمان وكالت براى ايجاد يك شبكه ارتباطى مطمئن كه همچون رگهاى بدن ، تمامى قسمتهاى تحت پوشش اين سازمان را با قلب سازمان ، يعنى رهبرى ، و نقاط ديگر مرتبط سازد ، نيازمند طرق ارتباطى قابل اعتمادى بود . همواره پيكها و فرستادههايى بين وكلا و محل استقرار رهبرى سازمان در رفت و آمد بودند . گاهى وكلا از افراد عادى و يا بازرگانان براى رساندن اموال يا نامهها به مركز رهبرى سازمان بهره مىجستند . گاه نيز خود با سفر به محل استقرار رهبرى سازمان ، ضمن زيارت امام عليه السّلام و يا باب او ، وجوه شرعى و نامهها را تحويل مىدادند و حل مشكلات را جويا مىشدند .
مراسم حج ، ابزارى مطمئن براى ملاقات وكلا با ائمه عليهم السّلام ، باب آنها و ساير وكلا بود . گاه نيز در برقرارى ارتباطها از طرق خارق عادت بهرهگيرى مىشد . همين طريق اخير ، گاه براى تثبيت حقّانيت مدّعاى باب امام عليه السّلام مورد استفاده واقع مىشد .
يكى از مهمترين وظايف سازمان وكالت ، جمعآورى و تحويل وجوه شرعى ، هدايا و نذورات بود . اين امر غالبا با مراجعه افراد نزد وكلا و تحويل وجوه شرعى صورت مىگرفت . وكلا نيز يا خود مستقيما با سفر به مركز رهبرى سازمان ، اموال را تحويل مىدادند و يا به نمايندگان سيّار ائمّه عليهم السّلام مىسپردند و يا از فرستادهها و افراد عادّى بهره مىجستند . بنابر شهادت بعضى روايات ، وكلا در قبال اخذ وجوه شرعى ، قبض و رسيدى نيز صادر مىكردند كه البته در برهههاى خاص زمانى ، اين امر به لحاظ جهات امنيتى انجام نمىشد . اموال دريافتى نيز پس از تحويل به امام عليه السّلام يا باب او ، در موارد خاصى به مصرف مىرسيد .
اينك با عنايت به نكات ياد شده ، چگونگى ساختار سازمان وكالت و شيوه عملكرد آن را ، طى بخشهايى با توجه به مستندات روايى و تاريخى مورد بررسى تفصيلى قرار مىدهيم .
* * *
4 . 1 . امامان شيعه عليهم السّلام ، رهبران سازمان وكالت
چنانكه گفته آمد ، رهبرى اصلى سازمان وكالت با امامان شيعه عليه السّلام بود ، كه از امام صادق عليه السّلام شروع و به امام عصر عليه السّلام ختم مىشود . حضرات معصومان عليه السّلام در ايفاى نقش رهبرى ، وظايف مهمّى را به شيوه خاصى انجام مىدادند كه بررسى آنها مىتواند