« ابو محمد حسن بن هارون بن عمران همدانى » فعاليت مىكردند . قبل از وى نيز زير نظر پدرش « ابو عبد اللّه هارون بن عمران » انجام وظيفه كرده و موظف بودند طبق دستور آنان عمل كنند . 3915712 خ 0 261 خ اين نصّ ، علاوه بر آنكه وكالت اين هشت نفر در همدان را تبيين مىكند ، وجود مراتب و درجهبندى بين وكلا نيز از آن به خوبى قابل استفاده است . اين خود نشانگر نظم دقيق و انسجام و هماهنگى در سازمان وكالت ، حتى در ناحيهاى دور از مركز ( سامرّا ) همچون همدان است .
برخى از منابع « قاسم بن علاء » را كه وكالتش محرز است ، ملقب به لقب همدانى دانستهاند . 4915712 خ 0 262 خ در صورتى كه اين لقب را همدانى بخوانيم و نه همدانى ، احتمال وكالت وى در همدان مىرود ؛ ولى طبق نقل شيخ طوسى ، وى وكيل آذربايجان بود و در همانجا از دنيا رفت . 5915712 خ 0 263 خ امكان دارد كه وى قبل از انتقال به آذربايجان در همدان به وكالت مشغول بوده است . با توجه به روايات ، وى وكالت امام عسكرى و امام عصر عليهما السّلام را عهدهدار بوده است .
از ديگر وكلاى منطقه همدان « محمد بن صالح بن محمد همدانى » است . آنسان كه از نقل كلينى برمىآيد ، وى و پدرش هر دو ، وكيل ناحيه بودهاند اما تصريحى نسبت به منطقه وكالتشان نشده است . از ذكر لقب « همدانى » براى آنها مىتوان حدس قوى زد كه در همدان مشغول فعاليت بودهاند . البته از جريانى كه كلينى نقل كرده ، به دست مىآيد كه محمد بن صالح در بغداد فعاليتهايى را جهت استيفاى حقوق و اموال ناحيه مقدسه از بدهكاران انجام داده است . 6915712 خ 0 264 خ صدوق وى را جزو وكلاى ناحيه همدان ، و از كسانى كه موفق به رؤيت حضرت حجت عليه السّلام و وقوف به معجزات آن جناب شدهاند ، برشمرده و از غير وكلا به نام سه نفر اشاره كرده است . 7915712 خ 0 265 خ
همانگونه كه قبلا ذكر شد ، « محمد بن جعفر اسدى رازى » وكيل ارشد منطقه رى ، از سوى سفراى ناحيه مقدسه مأمور نظارت بر كار وكلاى ايران ، به خصوص وكلاى مناطق شرقى بود ؛ و گذشت كه احتمالا وى بر كار وكلاى همدان نيز نظارت داشته است . 8915712 خ 0 266 خ
قطب الدين راوندى روايتى را درباره مردى از اسدآباد آورده كه به سامرّا سفر مىكند و سى دينار به همراه يك انگشترى كه در يك پارچه پيچيده شده بود به همراه داشته و يكى از آن دينارها ، دينار شامى بوده است ؛ پس از خبر دادن خادم ناحيه مقدسه درباره مشخصات مال و رنگ پارچه ، آنها را به وى تحويل مىدهد ، و انگشتريى كه در بين اموال
سازمان وكالت و نقش آن در عصر ائمة ( ع ) ( فارسي ) — صفحة 124
مساهمون: محمدرضا جبارى
ص١٢٤