« محمد بن جعفر اسدى رازى » ، وكيل رى ، دستورى دريافت كرد كه اين مغازهها را به عنوان وكيل كلّ ايران ، به صورت وقف در اختيار بگيرد . 0715712 خ 0 238 خ اين نقل مىتواند مؤيد وجود رابطه قوى بين رى و همدان باشد . گرچه بيان روشنى از ارتباطات رازى و وكلاى همدان وجود ندارد ، ولى شواهد بسيارى دالّ بر نظارت رازى بر فعاليتهاى همه وكلاى ايران موجود است . 1715712 خ 0 239 خ
فعاليت « ابو الحسن محمد بن جعفر اسدى » ، به عنوان مهمترين و سرشناسترين وكيل ايران ، همچنان در دوره سفير دوم و سوم در منطقه رى ادامه داشت . در عصر سفير دوم كه بيشترين توقيعات از سوى ناحيه مقدسه در اين عصر صادر شد ، اسدى يكى از مهمترين وسايط اخراج و ايصال توقيعات بود . شيخ طوسى در رجالش درباره وى تعبير « أحد الأبواب » را آورده 2715712 خ 0 240 خ كه خود اين تعبير مشعر بر واسطه بودن فرد در رساندن نامهها و توقيعات امام عليه السّلام به شيعيان است . همو ، در كتاب غيبت خود ، از وى با اين عبارت ياد كرده است : « و كان فى زمان السفراء المحمودين اقوام ثقات ترد عليهم التوقيعات من قبل المنصوبين للسفارة من الاصل ، منهم ابو الحسين محمد بن جعفر الاسدى . . . » . 3715712 خ 0 241 خ
طبق نقل صدوق ، در عصر سفير دوم ، پس از وفات « حاجز بن يزيد » ، شيعيان و وكلاى نواحى شرقى كه با وى در تماس بودند مأمور شدند كه با رازى در رى ارتباط برقرار سازند . بنابر اين نقل ، فردى از مرو ، دويست دينار از طريق حاجز در بغداد ، براى ناحيه مقدسه ارسال مىدارد ، ولى توقيعى از سوى ناحيه مبنى بر وصول مال و بيان مبلغ كلّ آن ( هزار دينار ) صادر مىشود و به فرد مزبور دستور داده مىشود كه از آن پس با رازى مرتبط شود ، و پس از چندى خبر وفات حاجز به گوش او مىرسد . 4715712 خ 0 242 خ
رازى تا سال 312 ق وكالت ناحيه رى و نظارت بر كار وكلاى ايران ، به خصوص وكلاى نواحى شرقى و خراسان را عهدهدار بود . پس از وفات او در اين سال ، روش ارتباط بين وكلا و ابن روح ، سفير سوم ، از مكاتبات غير مستقيم از طريق رازى ، به تماس مستقيم ابن روح و وكلا تغيير يافت . شيخ صدوق چند شاهد تاريخى را در تأييد اين نكته ارايه داده است . 5715712 خ 0 243 خ اينكه پس از رازى ، چه كسى وكالت رى را عهدهدار بوده معلوم نيست .
از ديگر وكلاى منطقه رى در عصر غيبت صغرا ، مىتوان از « ابو على محمد بن احمد بن حمّاد مروزى محمودى نام برد . وى كه از اصحاب امام جواد عليه السّلام و امامين
سازمان وكالت و نقش آن در عصر ائمة ( ع ) ( فارسي ) — صفحة 120
مساهمون: محمدرضا جبارى
ص١٢٠