تشيع در رى در اوايل قرن سوم است . 1615712 خ 0 229 خ به گفته ابن اسكافى ، اين شهر پس از يك دوره « ناصبى » بودن تغيير كرده و گرايش شيعى در آن رواج يافته است . 2615712 خ 0 230 خ علاوه بر آنچه ذكر شد ، شواهد ديگرى نيز براى وجود تشيع در اين شهر تا اواخر قرن سوم ذكر شده است . 3615712 خ 0 231 خ اما چنانكه از جملهء حموى برمىآيد ، شيوع تشيع در اين ديار پس از غلبه « احمد بن حسن مادرانى » بوده است كه در 275 ق بر رى غلبه يافت و با وجود اهل سنّت و جماعت در آن ديار ، تشيع را در آنجا ظاهر گردانيد . 4615712 خ 0 232 خ قبل از او حكومت علويان در اين منطقه بهطور منقطع در طول نزديك به سى سال ادامه داشت . 5615712 خ 0 233 خ اين امر قطعا زمينهاى براى تشيع فراهم كرده است ؛ چنانكه شايد زمينههاى موجود براى تشيع از قبل ، پيدايش اين حاكميت را سبب شده است . پس از غلبه او ، علماى شهر با تصنيف كتابهاى شيعى به وى تقرّب مىجستند . 6615712 خ 0 234 خ در مناطق اطراف رى نظير « قصران » نيز گرايشهاى شيعى رواج داشته است . 7615712 خ 0 235 خ
با توجه به نكات ياد شده مىتوان گفت ، گرچه حضور وكلا در عصر امام رضا و امام جواد عليهما السّلام در رى محتمل است ( به خصوص با توجه به وجود ارتباطات بين شيعيان رى و امام جواد عليه السّلام ) ولى ارتباط اصلى سازمان وكالت با رى ، مربوط به اواسط و نيمه دوم قرن سوم هجرى ، يعنى دوره غيبت صغرى بوده است . در اين عصر ، يكى از وكلاى برجسته و مبرّز امام عسكرى عليه السّلام ، يعنى « رازى » ، در منطقه رى به فعاليت مشغول بود . از نامه امام عسكرى عليه السّلام به اسحاق بن اسماعيل نيشابورى چنين برمىآيد كه در عصر امام يازدهم عليه السّلام ، « رازى » به عنوان وكيل ارشد ناحيه رى ، و واسطه و رابط بين وكلاى خراسان و عثمان بن سعيد عمرى در سامرّا فعاليت مىكرده است . در اين نامه ، امام عليه السّلام به همهء شيعيان ناحيهء نيشابور و بيهق و مناطق اطراف امر مىكند كه حقوق شرعى را به « ابراهيم بن عبده » وكيل بيهق و نواحى اطراف بپردازند و او نيز اموال را به « رازى » و يا هر كسى كه رازى معين كند ، تحويل دهد ؛ رازى نيز به نوبه خود ، اموال را به عمرى تحويل دهد و ساير وكلاى بلاد نيز مأمورند كه در ارتباط با عمرى باشند . 8615712 خ 0 236 خ از اين نقل ، جايگاه والاى « رازى » در نزد امام عسكرى عليه السّلام و وكلاى آن جناب ، و همينطور اهميت منطقه رى در ميان مناطق زير پوشش سازمان وكالت ، به خوبى قابل تبيين است . البته در ميان وكلا دو تن به نامهاى « احمد بن اسحاق رازى » و « محمد بن جعفر اسدى رازى » لقب « رازى »
سازمان وكالت و نقش آن در عصر ائمة ( ع ) ( فارسي ) — صفحة 118
مساهمون: محمدرضا جبارى
ص١١٨