عبديل آبى بود ، به همراه سيصد دينار به بغداد آمد و ضمن ديدار با جعفر بن محمد بن متيّل ، دستيار سفير سوم در بغداد ، عرضه داشت كه مايل است شخصا آن مال را به سفير تحويل دهد . از اين رو از وى تقاضاى مترجمى نمود تا كلام او را براى حسين بن روح ترجمه كند . وقتى آن زن به همراه مترجم و جعفر بن محمد بن متيل به نزد ابن روح رفت ، ابن روح با لهجه فصيح آبى ( آوجى ) شروع به تكلم با آن زن نمود ، و ديگر نيازى به ترجمه و مترجم نبود . زن پس از تسليم مال ، به ديار خود بازگشت . 2415712 خ 0 212 خ
اين نقلها در مجموع حاكى از حاكميت روح تشيع در آوه ، و ارتباط شيعيان با سازمان وكالت و وكلاى ائمه عليهم السّلام است . تشيع در اهالى آوه آنچنان قوى بوده كه موجب درگيرىهايى با اهالى ساوه ، كه گرايشهايى به مذهب اهل سنّت داشتهاند ، مىشده است . حموى با اشاره به جنگ دائمى بين آنها ، از « ميمندى » شعرى نقل مىكند كه دلالت بر تشيع اهالى آبه دارد . 3415712 خ 0 213 خ قزوينى نوشته است كه « اهل آبه كلهم شيعيّة » ؛ 6415712 خ 0 214 خ و مستوفى نيز نوشته است كه اهالى خود ساوه سنّى مذهباند امّا تمامى دهات اطراف آن شيعهء اثنى عشرى مىباشند . 7415712 خ 0 215 خ
شهر كاشان نيز از شهرهاى سنّتى شيعهنشين است . قزوينى گويد : « اهلها شيعة امامية غالية جدّا » و سپس اشاره به سنّت مرسوم در اين شهر در مورد انتظار حضرت مهدى عليه السّلام مىكند . 8415712 خ 0 216 خ حموى نوشته : « اهلها كلّهم شيعة اماميّه » . 9415712 خ 0 217 خ مستوفى نيز گفته است : « مردم كاشان شيعه مذهباند و اكثرشان حكيم وضع و لطيف طبع و در آنجا جهّال و بطّال كمتر باشند » . قريه ماهاباد در اطراف كاشان نيز از قراى بزرگ و اهالى آن شيعه امامى بودهاند . 0515712 خ 0 218 خ
نقاط ديگر مناطق جبال ( مناطق بين قم و همدان ) همچون فراهان و تفرش نيز شيعه مذهب بودهاند . مستوفى اهالى فراهان را شيعه و به غايت متعصب دانسته 1515712 خ 0 219 خ و درباره اهالى تفرش ، سابقه تشيع آنها را با قدمت زياد ، و عمده ساكنان آن را سادات حسينى دانسته است . 2515712 خ 0 220 خ عمده تشيعى كه در مناطق جبال بوده ، احتمالا به جهت تأثيرپذيرى از تشيع قم بوده است . 3515712 خ 0 221 خ بدينترتيب گرچه در منابع ، نسبت به وجود وكلاى مستقل در اين نواحى تصريحى وجود ندارد ، ولى با توجه به جوّ تشيع حاكم بر اين مناطق ، قطعا با سازمان وكالت ارتباط داشتهاند و بعيد نيست وكلاى قم يا همدان ، واسطه اتصال مردم اين نواحى با سازمان وكالت بوده باشند . 4515712 خ 0 222 خ
سازمان وكالت و نقش آن در عصر ائمة ( ع ) ( فارسي ) — صفحة 116
مساهمون: محمدرضا جبارى
ص١١٦