تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَلَمَّا يَعْلَمِ اللَّهُ الَّذِينَ جاهَدُوا مِنْكُمْ وَيَعْلَمَ الصَّابِرِينَ
« 1 » يعنى : « آيا گمان مىكنيد كه داخل بهشت خواهيد شد پيش از آنكه خدا شما را امتحان كند تا معلوم شود كه كي جهاد مىكند از شما وكي صبر مىكند بر جنگ ونمىگريزد ؟ ! » ؛ مراد ، وقوع فعل است زيرا كه حق تعالى پيشتر مىدانست كي جهاد خواهد كرد وكي خواهد گريخت وليكن خدا به كردار مردم ثواب وعقاب مىكند نه به علم خود .
وَلَقَدْ كُنْتُمْ تَمَنَّوْنَ الْمَوْتَ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَلْقَوْهُ فَقَدْ رَأَيْتُمُوهُ وَأَنْتُمْ تَنْظُرُونَ
« 2 » « وبدرستى كه بوديد شما كه آرزوى مرگ مىكرديد پيش از آنكه مرگ را - يعنى أسباب آن را كه جنگ است - ببينيد ، پس بتحقيق كه ديديد آنچه مىطلبيديد ونظر مىكرديد - به پيغمبر وصحابه كه كشته مىشدند وگريختند - » « 3 » .
علي بن إبراهيم روايت كرده است : چون پيغمبر صلّى اللّه عليه وآله وسلّم از جانب خدا خبر داد مؤمنان را به آن ثوابها كه به شهيدان بدر عطا كرد ودرجات ايشان را در بهشت بيان فرمود ، صحابه آرزوى شهادت كردند وگفتند : خداوندا ! بنما به ما جنگى را كه شهيد شويم در آن ، پس خدا در روز أحد به ايشان نمود وگريختند مگر اندكى از ايشان كه به توفيق خدا ثابت قدم ماندند .
وَما مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلى أَعْقابِكُمْ وَمَنْ يَنْقَلِبْ عَلى عَقِبَيْهِ فَلَنْ يَضُرَّ اللَّهَ شَيْئاً وَسَيَجْزِي اللَّهُ الشَّاكِرِينَ
« 4 » « ونيست محمد مگر رسولي از جانب من كه گذشتهاند پيش از أو رسولان ، آيا اگر بميرد أو يا كشته شود بازمىگرديد شما بر پاشنههاى خود - مرتد مىشويد واز دين بر مىگرديد يا از جنگ مىگريزيد - وهر كه برگردد از دين يا بگريزد از جهاد پس أو ضرر نمىرساند به خدا هيچگونه ضررى ، وزود باشد كه خدا جزا دهد شكر كنندگان را » .
روايت كرده است كه : آنها كه مىگريختند براي عذر خود به ديگران مىگفتند : محمد
هامش
( 1 ) . سورهء آل عمران : 142 .
( 2 ) . سورهء آل عمران : 143 .
( 3 ) . تفسير قمى 1 / 115 - 119 .
( 4 ) . سورهء آل عمران : 144 .