كتابى را كه بايد از آن نقل كرد خود مينوشته و بعد به ديگرى ميداده كه روايت را مطابق راهنمائى او از همان كتاب بنويسد ، و كاملا پيداست كه اين افراد همه از دانشمندان نبودهاند . زيرا : اگر اينان عدهاى از فضلا بودند جهت نداشت كه آيات و دعاها را خود وى بنويسد ، و تمام اعراب كلمات را بگذارد ، اين به خوبى مىرساند كه آن افراد كاتب عادى بودهاند و مجلسى اطمينان به آنها نداشته و فقط گاهى از آنها براى نوشتن متن روايت استفاده ميكرده است .
به همين جهت مىبينيم بعد از نوشتن روايت چون كاتب اشتباه كرده ، آن را خط زده و در ذيل و حاشيه همان صفحه شخصا روايت را بطور صحيح نوشته است ، چنان كه در كليشه دوم اين كتاب ملاحظه ميكنيد .
بعضى اوقات هم دستور ميداده كاتب متن روايتى را بنويسد و زير آن را براى بيان و توضيحات وى خالى بگذارد ، و چون فرصت نميكرده بعضى از بيانها و توضيحات نوشته نشده و جاى آن همچنان سفيد مانده است ! سادسا - از بيانها و توضيحات علّامهء مجلسى در ذيل بعضى از اخبار اين كتاب به خوبى پيداست كه شخصا با دقت و مطالعه كامل تمام اخبار را مىديده . مثلا در بيان يك روايت در جلد سوم ميگويد : در اين باره در فلان كتاب بحث خواهم كرد يا در وسط جلد چهارم مينويسد رواياتى در اين خصوص در فلان باب هم خواهد آمد ، يا سابقا در فلان باب و فلان كتاب گذشت ، يا در جلد چندم گفتيم كه همه حاكى از اين است كه تمام امور مربوط بتأليف كتاب بعهدهء خود وى بوده . از خطوط بعضى از مجلداتى كه به نظر ما رسيده پيداست كه علّامهء مجلسى قلمى سريع داشته و تمام آيات و دعاها را اعراب ميگذاشته است . نويسنده با دقت ملاحظه كردم و نديدم كه در ميان آن همه مطالب و آن همه كسره و ضمه و فتحه و تشديد و مَدّ و غيره اشتباهى روى داده باشد ! و راستى بايد مجلس را يك دانشمند كار كشتهء به تمام معنى موفّق دانست .
سابعا - دانشمند بزرگوار سيد عبد اللَّه پسر سيد نور الدين جزائرى در اجازهء
بحار الأنوار ( زندگانى حضرت مهدى موعود عج ) ( فارسي ) — صفحة 81
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٨١