از اينروى ، مقالات مزبور از ديدگاه خوانندهء شيعه كه به اصل امامت و جايگاه رفيع امامان در هدايت انسانها معتقد است ، جامعيت لازم را ندارند .
به نظر مىرسد نويسندهء مقاله مىبايست به ابعاد ديگرى از زندگانى امام على ابن موسى الرضا عليه السّلام اشاره مىكرد تا مقاله در عين اختصار جامعيت لازم را نيز مىداشت ؛ ابعادى از اين جمله :
- سيرهء اخلاقى ، عبادى ، سياسى و اجتماعى امام رضا عليه السّلام ؛ « 1 »
- آگاهى فوق العادهء امام به اديان و مكاتب و زبانهاى گوناگون ؛ « 2 »
- مناظرات علمى امام با رهبران و پيروان مذاهب و اديان مختلف ؛ « 3 »
- مبارزات فكرى و سياسى امام با فرقههاى منحرف اسلامى نظير واقفيه ، مجسمه ، مشبهه ؛ « 4 »
- تربيت و پرورش شاگردان و شيعيان فرهيخته و انديشمند و اثرگذار ؛ « 5 »
- نقش امام رضا عليه السّلام در گسترش علم ، حكمت ، فلسفه و تمدن اسلامى . « 6 »
نويسنده امام را تنها در چارچوب جريانات و حوادث سياسى در نظر آورده و از ديگر جنبههاى حيات امام غافل مانده است . براى مثال ، دربارهء مقام علمى و معنوى امام ، كه توجه مورخان و پژوهشگران را به خود جلب كرده ، فقط به نيم سطر بسنده كرده است ، و از فضايل و مناقب امام ، سخنى به ميان نياورده است .
همچنين به كلمات و سخنان حكمتآميز و راهبردى امام و اخلاق و منش نيكوى ايشان اشارهاى نكرده است ، و . . . .
هامش
( 1 ) . براى مثال ر . ك : باقر شريف قرشى ، حياة الامام الرضا عليه السّلام ، ج 1 ، ص 31 .
( 2 ) . براى مثال ر . ك : محمد باقر مجلسى ، بحار الانوار ، ج 49 ، ص 86 .
( 3 ) . براى مثال ر . ك : احمد بن على طبرسى ، الاحتجاج ، ج 2 ، ص 170 به بعد .
( 4 ) . براى مثال ر . ك : همان .
( 5 ) . براى مثال ر . ك : محمد باقر مجلسى ، بحار الانوار ، ج 49 ، ص 261 .
( 6 ) . براى مثال ر . ك : عبد الله جوادى آملى ، على بن موسى الرضا عليه السّلام و الفلسفة الالهيه .