نقد و بررسى بىترديد محورىترين نقش و جايگاه در منظومهء انديشهء كلامى شيعه ، از آن امامت است . اعتقاد به امامت از مؤلفههاى اصلى تفكر شيعه و از وجوه تمايز شيعه با ديگر فرقههاى اسلامى است . از نظر شيعه ولايت و امامت در سه جنبه مطرح است : سياسى ، دينى و معنوى .
از جنبهء سياسى ، شيعه معتقد است امام پس از پيامبر ، رهبرى سياسى و اجتماعى انسانها را بر عهده دارد . حكومت تنها ، حق امام است و نه ديگران ؛ گرچه فردى غير از امام با پشتوانهء رأى و بيعت مردم يا بدون آن بر مسند خلافت تكيه زند . بنابراين با حضور امام در جامعه ، تنها اوست كه شايستگى و لياقت حكومت بر مردم را دارد . از لحاظ دينى ، امام مفسر و بيانكنندهء احكام و مقرراتى است كه از سوى خداوند براى انسانها در نظر گرفته شده است . تفسير امام از احكام و معارف اسلام و آيات قرآن ، فصل الخطاب همهء تفسيرها و بيانهاست .
جنبهء سوم نيز بيانگر آن است كه در هر زمان يك انسان كامل كه بر جهان و انسان نفوذى غيبى دارد ، ناظر بر ارواح ، نفوس و قلوب است و بر عالم و آدميان نوعى سلطهء تكوينى دارد . امام همواره هست و به اين اعتبار او « حجت است » .
تصوير امامان شيعه در دائرة المعارف اسلام ( فارسي ) — صفحة 353
مساهمون: محمود تقى زاده داورى
ص٣٥٣