شده است . امامان معصوم عليهم السّلام نيز او را ستودهاند . امام باقر عليه السّلام به مناسبتهاى مختلف از او با تعبيراتى چون « زبان گوياى من » « 1 » و « خونخواه اهل بيت » « 2 » ياد كرده ، و از خدا خواستهاند كه حضرتش را با زيد پشتگرمى بخشد ( اشدد به ازرى ) . اما هشدار امام دربارهء قيام زيد ، سخنى پذيرفتنى است ؛ با اين توضيح كه روايات مورد اشارهء مؤلف را كلينى در كافى و قطب راوندى در الخرائج و الجرايح و ديگران نقل كردهاند . درعينحال ، بررسيهاى سندى و محتوايى دربارهء اين روايات صورت گرفته كه بايد در جاى خود مطرح شود ( از جمله كتاب سيره و قيام زيد بن على ، تأليف حسين كريمان ) .
15 . ابو الجارود ، كه راوى مطالب تفسيرى امام باقر عليه السّلام بوده ، پس از قيام زيد ابن على به وى پيوست و سپس زيدى مذهب شد . وى در عهد امام باقر عليه السّلام از ايشان مطالبى در تفسير شنيد و آنها را ضبط و ثبت كرد . پس از آنكه على بن ابراهيم قمى در اواخر قرن سوم ، تفسير خود را نوشت ، يكى از شاگردان با واسطهء او به نام على بن حاتم قزوينى ( زنده در 350 ) ، نسخهاى از اين تفسير را با افزودههايى ، از جمله مطالب تفسيرى ابو الجارود فراهم آورد ، كه همين نسخهء موجود معروف به تفسير قمى است . « 3 »
16 . دربارهء جايگاه امام باقر عليه السّلام نزد محدثان و مؤلفان كتب حديثى اهل سنت ، توجه به اين نكته مىتواند راهگشا باشد كه امام باقر عليه السّلام در مقام جانشين پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله ، عهدهدار تبيين دين بودند ، و بنابراين شاگردان و راويان ايشان ، بيش از همهء شيعيان بودند كه سخنان آن حضرت را به مثابهء متن دينى مىپذيرفتند ؛ اما مؤلفان كتابهاى اهل سنت ، در ثبت و نقل بيانات امام ( و ديگر امامان عليهم السّلام )
هامش
( 1 ) . محمد تقى تسترى ، قاموس الرجال ، ج 4 ، ص 565 .
( 2 ) . محمد بن حسن طوسى ، اختيار معرفة الرجال ، ص 232 .
( 3 ) . در اينباره مراجعه كنيد به مقالهء « تفسير على بن ابراهيم قمى » در دانشنامهء جهان اسلام ، مجلد هفتم .