وسطى بين مؤمن و كافر وجود ندارد ( كلينى ، كافى ، ج 2 ، ص 402 - 403 ؛ كشّى ، رجال ، ص 128 - 129 ) . يكى ديگر از شاگردان او به نام محمد بن طيّار ، هنگام بحث با مخالفان به جاى استفاده از گفتههاى امام استدلالهاى خويش را به كار مىبرد ، و به همين سبب [ امام ] باقر او را توبيخ كرد ( برقى ، محاسن ، تهران 1370 ق / 1950 - 1951 م ، ج 1 ، ص 213 ) . در عين حال ، بسيارى از شاگردان [ امام ] باقر ، عينا و دقيقا ، گفتههاى او را به شكل مجامع روايى ( اصول ) يادداشت و ثبت كردهاند ، و همين مجامع به نوبهء خود ، شالودهء آثار جامع در باب فقه اماميه را تشكيل داد .
مىگويند [ امام ] باقر با چندين تن از مخالفان مسلمانان مباحثاتى دربارهء مسائل فقهى و كلامى داشت ؛ كسانى مانند عمرو بن عبيد معتزلى ( متوفاى حدود 144 ق / 761 م ) و عبد الله بن نافع ازرق خارجى ؛ و نيز آوردهاند كه وى در دمشق در مباحثهاى با يكى از علماى سرشناس مسيحى ، او را مغلوب ساخت . روايات اماميه ، ملاقاتى را بين [ امام ] باقر و ابو حنيفه شرح دادهاند كه در آن ، تصويرى نسبتا منفى از ابو حنيفه ارائه شده است . در مقابل ، منابع حنفى ، ابو حنيفه را يكى از شاگردان [ امام ] باقر معرفى مىكنند كه [ امام ] باقر او را بسيار ستوده ، و پيشبينى كرده است كه وى احياگر سنت پيامبر خواهد بود ( موفّق بن احمد ، مناقب ابى حنيفه ، بيروت ، 1401 ق / 1981 م ، ص 38 ؛ كردرى ، مناقب ابى حنيفه ، بيروت ، 1401 ق / 1981 م . ، ص 37 - 38 ، 79 ) .
افراد مختلفى از افراطيون شيعه ادعا كردهاند كه هم تعاليم و هم اقتدار خويش را از [ امام ] باقر گرفتهاند . يكى از اينان ، ابو منصور عجلى كوفى بود كه هم براى [ امام ] باقر و هم براى خود ، در مقام وصّى او ، ادعاى نبوت كرد . نمونهء ديگر ، بنابر شنيدهها ، مغيرة بن سعيد عجلى ( متوفاى 119 ق / 737 م ) بود . جابر بن يزيد جعفى ( متوفاى 127 ق / 744 - 745 م ، يا 128 ق / 745 - 746 م ) يكى از
تصوير امامان شيعه در دائرة المعارف اسلام ( فارسي ) — صفحة 245
مساهمون: محمود تقى زاده داورى
ص٢٤٥