افزون بر اين ، يكى از محققان معاصر ، به اين ادعا و ادعاهاى مشابه پاسخ گفته « 1 » كه با اقتباس از آن و به اختصار ، به برخى از آنها مىپردازيم :
اولا ، به چه دليل مروان ممكن است در پى زياد كردن نسل على بن الحسين بوده باشد ؟ زيرا - چنانكه گذشت - مروان هيچگاه از دشمنى با بنى هاشم و خاندان على دست برنداشت و بارها امير مؤمنان عليه السّلام را بر منابر لعن كرد ؛
ثانيا ، امام سجاد عليه السّلام بسيار ثروتمند بوده است و بر اساس اسناد و منابع تاريخى ، بردگان پرشمارى را با اموال خود خريده و پس از مدتى آنها را آزاد كرده است . « 2 » پس از واقعهء عاشورا نيز هزينهء زندگى صد نفر از خاندان عبد مناف را در مدينه عهدهدار بود « 3 » و قرض پانزده هزار دينارى محمد بن اسامة بن زيد « 4 » و بدهى پسر عموى خود عبد الله بن حسن بن حسن « 5 » را بر عهده گرفت ، و به فرزدق شاعر كه در مدح وى شعرى سرود ، دوازده هزار درهم بخشيد . « 6 »
افزون بر اين ، مستمندان بسيارى در مدينه بودند كه با صدقات پنهانى امام روزگار مىگذراندند . از بخششها و دستگيريهاى امام زين العابدين عليه السّلام در مآخذ كهن تاريخى فراوان سخن به ميان آمده است ، چنانكه حتى بيان فهرستى از آنها در حوصلهء اين نوشتار نيست . بنابراين امام عليه السّلام به دريافت پول از مروان هيچ نيازى نداشته است ؛
ثالثا ، در گزارش ياد شده روشن نيست كه مبلغ صد هزار بخشيده شده از طرف
هامش
( 1 ) . جعفر مرتضى عاملى ، « الامام على بن الحسين عليه السّلام و اموال مروان » ، در دراسات و بحوث فى التاريخ و الاسلام ، ج 1 ، ص 221 - 236 .
( 2 ) . سيد بن طاووس ، الاقبال ، ج 1 ، ص 444 - 445 .
( 3 ) . محمد بن سعد كاتب واقدى ، طبقات الكبرى ، ج 5 ، ص 222 ؛ ابن بابويه قمى ( شيخ صدوق ) ، الخصال ، ص 617 .
( 4 ) . محمد بن نعمان ( شيخ مفيد ) ، الارشاد ، ج 2 ، ص 149 .
( 5 ) . محمد بن يعقوب كلينى ، الفروع من الكافى ، ج 5 ، ص 97 .
( 6 ) . محمد بن نعمان ( شيخ مفيد ) ، الاختصاص ، ص 193 - 194 .