3 . دوستى امام عليه السّلام با خلفاى مروانى !
نويسنده با استناد به برخى از گزارشهاى منابع اهل سنت ، ادعا مىكند كه رابطهء امام سجاد عليه السّلام با مروان و عبد الملك دوستانه بوده است . او براى اثبات ادعاى خويش ، به چند گزارش از منابع تاريخى اهل سنت ، استشهاد مىكند كه از اين قرارند :
الف . مروان پولى به امام عليه السّلام مىدهد تا با آن كنيزى بخرد و پيش از مرگش فرمان داد كه وارثانش نبايد آن را از او طلب كنند ؛
ب . عبد الملك دربارهء پيغامى كه از امپراتور بيزانس دريافت كرده بود ، با على [ بن الحسين عليه السّلام ] مشورت كرد .
اما بايد توجه داشت ادعاى ياد شده ، بر گزارش ابن كثير از اصمعى مبتنى است . « 1 »
در اينباره چگونه مىتوان پذيرفت رابطهء امام با مروان دوستانه بوده است ، در حالى كه مروان و خاندانش هيچگاه سر تسليم در برابر پيامبر و خاندانش فرود نياوردند و پيوسته علم مخالفت در برابر ايشان بر مىافراشتند . پدر مروان ، حكم ابن ابى العاص ، پس از فتح مكه اسلام آورد ، و پيامبر صلّى اللّه عليه و آله او را به سبب اعمال خلافش به طائف تبعيد كردند . پس از رحلت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله ، نه ابو بكر و نه عمر ، هيچ يك جرئت نكردند حكم رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله را نقض كنند و پدر مروان را به مدينه بازگردانند ، اما عثمان در زمان خلافتش ، او را بازگرداند . مادر مروان كه به « زرقاء » شهرت داشت ، از زنان بدكارهء عصر جاهليت بود ، و از اينروى ، به مروان و برادرانش ، فرزندان زرقاء ( چشم زاغ ) مىگفتند . افزون بر اين ، اخبار فراوانى در لعن ابو العاص و فرزندانش از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله نقل شده است . « 2 »
بسيارى از اعمال خلاف مروان در دستگاه خلافت به نام عثمان تمام مىشد و او سرانجام در شورش و تحريك مسلمانان بر ضد عثمان ، نقش اساسى ايفا كرد .
هامش
( 1 ) . ابو الفدا اسماعيل بن كثير دمشقى ، البداية و النهاية ، ج 9 ، ص 122 .
( 2 ) . ابن ابى الحديد ، شرح نهج البلاغه ، ج 6 ، ص 150 .