در خبرى ، امير مؤمنان عليه السّلام دربارهء فرجام زندگى او فرمود : او پرچم گمراهى را به دوش خواهد كشيد ، پس از آنكه مويش سفيد مىشود ، و حكومتى كوتاه خواهد داشت آن قدر كه سگى بينىاش را مىليسد . « 1 »
مروان در پيكار جمل ، فرماندهء چپ سپاه عايشه بود ، و در ركاب وى ، بر ضد على عليه السّلام جنگيد و سرانجام اسير شد ، و امير مؤمنان بر او منت گذاشته او را آزاد كرد ؛ اما او اين لطف امام را ناديده گرفت « 2 » و زمانى كه حاكم مدينه بود ، بارها امير مؤمنان را سب كرد . « 3 » در زمان حكومت معاويه ، مروان به دستور وى ، نزد جعده رفت و او را واداشت تا امام حسن عليه السّلام را مسموم كند . همچنين در ماجراى خاك سپارى امام حسن عليه السّلام ، نه تنها مانع دفن ايشان در كنار قبر پيامبر صلّى اللّه عليه و آله شد ، دستور داد تا پيكر پاك ايشان را تيرباران كنند .
در واقعهء حره ، مروان مشاور و ياور مسلم بن عقبه در قتل عام مسلمانان و اصحاب رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و هتك حرمت زنان و دختران آنان بود ، و مسلم در نامهاى به يزيد از كمكها و راهنماييهاى او قدردانى كرد . « 4 » وقتى مروان به شام رفت نيز يزيد از وى تشكر كرد و او را نزديك خود جاى داد . « 5 » قتل عام توابين نيز در زمان مروان صورت گرفت .
بنابر آنچه به اختصار گذشت ، روشن شد كه مروان يكى از مبغوضترين خلفاى مروانى نزد ائمه بوده است . از اينروى ، چگونه مىتوان پذيرفت امام سجاد عليه السّلام با چنين فردى كه در تمام عمرش لحظهاى از دشمنى با اهل بيت عليهم السّلام باز ننشست ، رابطهء دوستى داشته است .
هامش
( 1 ) . محمد بن سعد ، طبقات الكبرى ، ج 5 .
( 2 ) . ابو حنيفه نعمان بن محمد تميمى مغربى ، شرح الاخبار ، ج 3 ، ص 161 .
( 3 ) . ابن اثير ، الكامل فى التاريخ ، ج 4 ، ص 194 ، و ج 8 ، ص 262 .
( 4 ) . محمد بن سعد ، طبقات الكبرى ، ج 5 ، ص 29 .
( 5 ) . همان .