فرهنگ اصيل اسلام و روحيات و ويژگيهاى جامعهء مسلمان آشنايى چندانى پيدا كنند ، بلكه از فرهنگ شيعه و شخصيت و ويژگيهاى متعالى متوليان واقعى آن پس از پيامبر ؛ يعنى امامان معصوم عليهم السّلام ، هيچگونه آگاهى نداشته باشند . در نتيجه ، هرگونه گزارهء تاريخى را كه منابع اهل سنت دربارهء امامان نوشتهاند ، بپذيرند ، و تنها براى آنكه نوشتههاشان به غيرعلمى و آكادميك بودن متهم نشود ، برخى از اخبار شيعه را در رد يا تشكيك گزارشهاى منبع اهل سنت مىآورند . نوشتهء كلبرگ نيز از همين قبيل است . در اين مقام ، ديدگاههاى اين مستشرق دربارهء امام سجاد عليه السّلام بررسى و نقد مىشود .
1 . سرنوشت مادر امام سجاد عليه السّلام
نويسنده دربارهء سرنوشت مادر امام سجاد عليه السّلام مىنويسد :
« برخى مىگويند او پس از جنگ كربلا خود را درون فرات انداخت ، اما برخى مىگويند وى در ميان بازماندگان كربلا بود » .
دربارهء اين دو ادعا ، بايد گفت گرچه برخى منابع ، ادعاى اول را گزارش كردهاند ، « 1 » بنابر پارهاى روايات معتبر شيعه ، مادر امام سجاد عليه السّلام هنگام تولد ايشان در حالت نفاس از دنيا رفت « 2 » و يكى از كنيزان امام عليه السّلام عهدهدار پرستارى امام شده ، همانند مادرى دلسوز و فداكار ، به امور حضرت رسيدگى مىكرد . اين امر ، اين گمان را در مردم بر انگيخت كه وى مادر امام عليه السّلام است و چون حضرت وى را شوهر داد ، فهميدند كه او دايهء امام ( و نه مادر او ) بوده است . « 3 » بنابراين مادر امام نبوده است تا در كربلا حضور داشته باشد .
همچنين دربارهء همين مادر رضاعى يا دايه به امام گفتند : با اينكه تو از
هامش
( 1 ) . محمد بن على بن شهر آشوب ، مناقب آل ابى طالب ، ج 4 ، ص 112 .
( 2 ) . ابن بابويه قمى ( شيخ صدوق ) ، عيون اخبار الرضا ، ج 2 ، ص 128 ؛ على بن حسين مسعودى ، اثبات الوصية ، ص 170 .
( 3 ) . محمد باقر مجلسى ، بحار الانوار ، ج 46 ، ص 8 .