را نزد آنان فرستاد تا علت نزديك شدنشان را بفهمد . درحالىكه منتظر بازگشت اين قاصد بودند ، فريادهايى حاكى از اخطار و سرزنش و توهين ، از دو جانب نثار يكديگر مىشد . پس از بازگشت عباس [ عليه السّلام ] ، حسين [ عليه السّلام ] از فرمان ابن زياد باخبر شد و مهلت يك شبهاى خواست . اين مهلت به او داده شد . سپس او براى خويشان و يارانش سخنانى ايراد كرد كه فرزندش على [ عليه السّلام ] - تنها فرد مذكرى كه از واقعهء قتل عام ، جان سالم به در برد - بعدها اين سخنان را چنين به ياد مىآورد : « خداى را سپاس كه ما را به [ نعمت ] نبوّت مفتخر ساخته ، و قرآن و دين را به ما آموخته . . . . من يارانى ارزشمندتر از ياران خود . . . و خاندانى با تقواتر از خاندان خود نمىشناسم . . . . خداوند همهء شما را جزا دهد . گمان مىكنم فردا پايان كار ما فرا خواهد رسيد . . . . از همهء شما مىخواهم كه از اينجا برويد . من مانع شما نخواهم شد . تاريكى شب ، پوششى براى رفتن شما خواهد بود . بر مركب تاريكى سوار شويد . . . » ( طبرى ، ج 2 ، ص 320 و صفحه بعد ) . به استثناى چند نفر ، همه ياران او وفادارى كامل خويش را به آرمان وى ابراز كردند .
حسين [ عليه السّلام ] زينب [ عليها السّلام ] را كه با نوميدى از هوش رفته بود ، به هوش آورد و او را دلدارى داد ؛ آنگاه بيرون رفت تا مواضع دفاعى را آماده سازد : خيمهها را نزديك همديگر آوردند ، و با طنابهايى به يكديگر بستند ؛ مقدارى چوب و نى را در گودالى انباشتند تا در صورت لزوم براى جلوگيرى از تهاجم دشمن از پشت سر ، آتش بزنند ؛ و باقىماندهء شب را به نماز و عبادت گذراندند ( طبرى ، ج 2 ، ص 317 - 324 ، 326 ) . روز بعد پس از صبح ، درگيريها آغاز شد .
نبرد كربلا ؛ مهمترين رويدادها
اگر بپذيريم ابن سعد تلاش كرد تا از طريق تشنه نگهداشتن شورشيان ، آنان را مجبور سازد كه تسليم شوند ، و نيز كوشيد با محاصرهء طالبيون آنان را به اسارت درآورد ( كه ظاهرا در بررسى بىطرفانهء روايات ، همينگونه استنباط مىشود ) ،