المشهور المعروف « 1 » ان عترته اهل بيته و هم الذين حرمت عليهم الزكاة و الصدقة المفروضة و هم ذو القربى الذين لهم خمس الخمس المذكور فى سورة الانفال .
اين عبارات ملخص آن است كه در لسان العرب به عين اين الفاظ آمده است معلوم مىشود ، در ميان اهل لغت نيز ( عترت ) رسول اللّه ( ص ) عبارت از اولاد رسول اللّه ( ص ) از بتول زهرا ( س ) است و در حديث متواتر قطعى الصدور :
انى تارك فيكم الثقلين كتاب اللّه و عترتى اهل بيتى .
كه عترت عبارت از اهل بيت است مراد از اين عترت كه عدل و مانند دو كفه ميزان و ترازو با كتاب خداوندى قرآن كريم با هم بوده و از يكديگر تا روز قيامت جدا نخواهند شد ، عبارت از ائمهء معصومين ( ع ) هستند كه با كتاب خدا تا روز قيامت با هم بوده و ابدا جدا نمىشوند زيرا كسانى كه با كتاب خدا با هم باشند و از آن جدا نشوند قطعا بايد معصوم باشند و ائمه معصومند پس قرآن كريم هيچ وقت از آنها و آنها از قرآن جدا نمىشوند و عدل با كتاب خدا هستند و اگر در بعض اخبار عترت به اعم از ائمهء معصومين ( ع ) تفسير و معنى شده است منافات با معنى عترت در حديث شريف متواتر مذكور ندارد .
و فرمايش محقق خوانسارى ( ره ) : كه آل و اهل و عترت در احاديث مترادفند و به معناى يكديگرند صحيح است و وقتى كه مطلق گذاشته مىشود عبارت از عترت طاهره ( ع ) اند و گاه مىشود كه در اعم استعمال شده است چنانچه گذشت .
و صاحب كشف الغمة اربلى ( قدس سرّه ) « 2 » را در تحقيق معنى ( آل ) كلامى است طولانى و علامهء مجلسى ( ره ) هم مقدارى از آن را در بحار الانوار « 3 » نقل فرموده است .
گويد :
فان قال قائل : فما حقيقة الال فى اللغة عندك دون المجاز هل هو خاص لاقوام باعيانهم ام عام فى جميعهم متى سمعناه مطلقا غير مقيد ؟
فقل : حقيقة الال فى اللغة القرابة خاصة دون ساير الامة و كذلك العترة ولد فاطمة ( س ) خاصة و قد يتجوز فيه بان يجعل لغيرهم . . .
خوب است در اينجا از احاديثى كه در معنى ( آل ) وارد شده نقل شود .
ابو بصير گويد : عرض كردم به ابو عبد اللّه ( ع ) . من آل محمد ؟
هامش
( 1 ) . يعنى مشهور در نزد عامه .
( 2 ) . ج 1 ، صص 57 - 64 ، ط تهران ، انتشارات حقيقت تبريز .
( 3 ) . طبع جديد ، ج 25 ، ص 236 .