مصيب مىدانند يا قائل به حكم واقعى اصلا نيستند يا قائلند به عدد آراى مجتهدين در يك واقعه احكام مختلفه بر حسب مؤادى اجتهاد و ظن آنها حكم جعل شده و يا مىشود و در لوح محفوظ ثبت مىگردد بنا به اختلافى كه در مسألهء تصويب از آنها نقل شده است و بطلان تمامى آنها نزد ما واضح است .
و در اصول فقه اماميّه در مسألهء ( تخطئه و تصويب ) اين مطلب كاملا عنوان شده و به طور تفصيل تحقيق گشته به نحوى كه به كسى شك و شبهه نمانده است و بطلان قول به تصويب مانند آفتاب روشن گرديده و احتياجى براى تفصيل در اينجا نمانده است .
اما اينكه فيروزآبادى در ضمن كلامش گفته : به مدعاى وى كه ( آل محمد ) را به علماى امّت معنى كرده با حديث علماء امتى كانبياء بنى اسرائيل استيناس پيدا مىشود ، درست نيست :
اولا : اين حديث كه به سه نحو نقل شده : علماء امتى انبياء بنى اسرائيل ، يا : كأنبياء بنى اسرائيل ، يا : افضل من انبياء بنى اسرائيل - در اصول و جوامع حديث شيعهء اماميّه پيدا نشده و علامه محدث جزائرى ( ره ) و علامه حرّ عاملى ( ره ) و سيد علامه شبّر ( ره ) در مصابيح الانوار كه از اكابر محدثين عظاماند تصريح كردهاند كه اين حديث از موضوعات سنّىهاست ولى باز توجيهاتى بر آن ذكر كردهاند « 1 » چنانچه آن را از استاد اعظم ما آية اللّه كاشف الغطاء ( ره ) سؤال كردهاند و توجيهاتى در جواب مرقوم فرموده است . « 2 »
و خود آقاى فيروزآبادى نيز در كلامش اشاره كرده كه در سند اين حديث كلام است چنانچه گذشت : ( و ان كان فى اسناده مقال ) و علماى اعلام بر فرض كه اين حديث صحت داشته باشد براى آن توجيهات مرقوم فرمودهاند و الّا حديث از جهت سند و راوى معلوم نيست بلكه از بزرگان محدثين شنيده شد و گذشت كه فرمودهاند : از موضوعات است : و در بعض عبارات واقع است : علماء امتى افضل من انبياء بنى اسرائيل « 3 » - اگر منظور علماى امت باشد كه غير معصومند ترجيح مرجوح بر راجح لازم مىآيد و آن محال است زيرا انبيا معصومند و علماى امت معصوم نيستند ، چطور مىشود كه افضل از انبيا باشند مگر اينكه گفته شود : كه علماى معصوم اين امت مراد است كه عبارت از حضرات ائمهء معصومين ( ع ) باشند اين معنى صحيح است و جاى شك نيست كه ائمهء معصومين اين امت افضل از تمامى انبيا و مرسلين و
هامش
( 1 ) . ر . ك : مصابيح الانوار ، ج 1 ، ص 434 ، ط نجف اشرف .
( 2 ) . ر . ك : جنة المأوى ، ص 297 ، ط تبريز . و نيز رجوع شود در آن به تعليقات نگارنده ، صص 297 - 299 ، ط 1 تبريز ، و صص 241 - 245 ، ط 2 تبريز .
( 3 ) . ر . ك : جنة المأوى ، ص 297 ، ط 1 تبريز .