على ( ع ) اهدا كند . قبلا گفته شد كه سعيد بن عاص از سال سىام تا آخر سال سى و سوم هجرى والى كوفه بود . اما معلوم نيست كه اين ماجرا در چه سالى اتفاق افتاد .
ابو الفرج اصفهانى در كتاب الاغانى ج 11 ص 29 - 30 به سند خود از حارث بن حبيش نقل مىكند كه گفت : سعيد بن عاص در ايام ولايت خود بر كوفه مرا با هدايايى به شهر مدينه ، به سوى على ( ع ) ، گسيل كرد و به او نوشت : من اين مقدار هديهاى كه به تو دادم تاكنون به كسى ندادهام مگر اشيايى در خزانههاى امير المؤمنين . حارث گفت : به نزد على آمدم و او را از هدايا آگاه كردم . على گفت : « بنى اميه چه سرسختانه ارثيهء محمد را بازمىدارند ! به خدا قسم اگر من متصدى امر شدم ، مانند قصابى كه گوشتهاى سردست و شكنبهء گوسفندان را جدا و پراكنده مىكند ، آن را مىپراكندم . » « 82 »
طبرى گويد : اين عبارت غلط و ضبط صحيح آن « الوذام التربه » است . وى به سند خود نقل كرده است كه سعيد بن عاص با پسر ابى عايشه غلام خود را همراه با صلهاى به سوى على بن ابيطالب فرستاد . على ( ع ) با ديدن صلهء والى كوفه گفت : به خدا قسم هميشه جوانى از جوانان بنى اميه آنچه را كه خداوند بر رسولش ارزانى داشته همچون قوت بيوهزنى مىدهند . سوگند به خدا اگر من بمانم آن را به مانند قصابى كه گوشتهاى سردست و شكنبهء گوسفندان را جدا و پراكنده مىكند ، مىپراكنم .
در نهايه آمده است ، اصمعى گفت : شعبه دربارهء اين سخن از من پرسش كرد . و من گفتم :
چنين نيست كه نقل كردهاند بلكه صحيح اين عبارت « نفض القصاب الوذام التربه » است .
تفسيرى عجيب بر اين روايت
على ( ع ) فرمود : « لشد ما تحظر بنو اميه تراث محمد ( ص ) » . تحظر از حظر به معناى منع كردن است .
يعنى : بنى اميه چه سخت آن را به دست آوردند و از ديگران آن را بازداشتهاند . يا آنكه « حظر » را از « حظيرة » بگيريم كه حظيره مانعى بوده كه براى جلوگيرى از ورود افراد به كار برده مىشده است . بنابراين معناى فرمايش على ( ع ) آن است كه چه سخت است مانعى كه بر ميراث محمد ( ص ) قرار دادهاند و ما را از آن منع مىكنند . و ضمير مؤنث ( ها ) در « وليتها لا نفضنها » را مىتوان راجع به خلافت يا بنى اميه يا يكى را راجع به خلافت و ديگرى را به بنى اميه يا برعكس دانست . يعنى : « لئن وليت الخلافه لا نفضن الخلافه و انقيها ممّا دنسها » ( اگر خلافت را عهدهدار شوم آن را خواهم تكانيد و از آنچه آن را ناپاك كرده ، پاكيزه
هامش
( 82 ) . « اما و الله لئن وليتها لا نفضنها نفض القصاب التراب الوذمه » . اين عبارت به شكل « لا نفضنها نفض القصاب الوذام التربه » نيز ضبط شده كه مؤلف خود در اينباره سخن گفته است . - م .