ابن عباس كه گفت : « به على نهدهم علم داده شد و وى در آن يكدهم هم با مردم شريك است » . و اينكه على در داورى بين دو تن هرگز ترديد نكرد . و اينكه وى داناترين مردم مدينه به امر قضاوت و آگاهترين ايشان به واجبات بود . و فرمايش پيامبر كه على قاضىترين اصحاب اوست . تا آنجا كه كتابهاى بسيارى فقط در خصوص داوريهاى آن حضرت نگاشته شده است و سخن عطا كه گفت : من در ميان ياران محمد كسى را داناتر از على نمىدانم . و سخن عايشه كه گفت : او داناترين مردم به سنت رسول است . و فرمايش خود آن حضرت ( ع ) كه : از من پرسش كنيد به خدا سوگند چيزى از من نمىپرسيد جز آنكه شما را از آن آگاه مىكنم . دربارهء كتاب خدا از من بپرسيد . پس به خدا سوگند آيهاى نيست كه ندانم در شب فرود آمد يا در روز يا در صحرا نازل شد و يا در كوه . حال آنكه كسى جز على جرئت ندارد بگويد از من بپرسيد . سخن پيامبر نيز در هنگام نزول آيهء
« وَ تَعِيَها أُذُنٌ واعِيَةٌ »
كه به على گفت : تويى آن گوشى كه حفظكنندهء دانش من است . و سخن معاويه كه گفت : با مرگ على بن ابيطالب فقه و علم از ميان ما رخت بركشيد . كه پيش از اين از آنها سخن رفته و تماما حاكى از وسعت دانش و آگاهى على ( ع ) است . شيخ مفيد در اينباره در كتاب ارشاد گويد :
اما اخبارى كه دربارهء داوريهاى امير المؤمنين ( ع ) در امور دينى رسيده و احكامى كه تمام مؤمنان به دانستن آن محتاج هستند از او نقل شده است . پس از آنچه از فضايل او گفته شده است از جمله چيزهايى كه برترى وى را در علم و دانش به اثبات مىرساند و برجستگى او را بر ديگر مردمان به دارا بودن معرفت و فهم به ثبوت مىرساند و نيز روايتى كه دربارهء پناه بردن دانايان از اصحاب پيامبر به آن حضرت در پيشامدهاى سخت و دشوار علمى و سر فرود آوردن آنان در داوريهاى على در آن رويدادها نقل شده بيش از آن است كه به شماره درآيد و بالاتر از دسترس ديگران است . از جمله اينها روايتى است كه راويان شيعه و سنى داوريهاى آن حضرت را در زمان حيات پيغمبر حديث كردهاند و پيامبر نيز صحيح بودن آن داوريها را تأييد و تصويب كرده و دربارهء على به نيكويى دعا كرده و او را بدان ستوده و برترى او را بر ديگران آشكار كرده است . پيامبر آن قضاوتها را دليل و نشانهاى بر سزاوار بودن او به جانشينى و زمامدارى پس از خود و نيز تقدم على در احراز منصب امامت گرفت . چنانچه تنزيل قرآن نيز دربر دارندهء اين معناست و تأويل و تفسير آن هم به اثبات آنچه گفته شد بر آن گواهى مىدهد . از جمله در آنجا كه خداوند فرمايد آيا آنكه به سوى حق راهنمايى مىكند سزاوارتر است كه پيروى شود يا آنكه خود راه نبرده تا رهبريش كنند ، پس شما را چه مىشود . چگونه حكم مىكنيد ؟ « 29 »
هامش
( 29 ) . آيهء 35 سوره يونس . - م .