فأبو بكر و عمر » « 1 » .
گوييم : در منتهى المأرب القطّان آمد : انّ النبىّ صلّى اللّه عليه و آله و سلّم [ قال ] : « يا علىّ أنت الوزير و الوصىّ و الخليفة فى الأهل و المال و المسلمين فى كلّ غيبة » « 2 » . قطّان اصفهانى و سعد صالحانى و ابو بكر بن مردويه الأصفهاني و ابو بكر شيرازى در تفسير خود و امام خرگوشى كه محدّث خراسان است و غيرهم « 3 » گويند از اسماء بنت عميس كه گفت انّ النبىّ صلّى اللّه عليه و آله و سلّم قال : « اللّهمّ أقول كما قال موسى بن عمران اللّهمّ اجعل لى وزيرا من أهلى علىّ بن أبى طالب » « 4 » . اگر گفته بودندى كه ايشان وزيران اسامة بن زيداند ، غلامزادهء على عليه السّلام مناسب بودى . زيرا كه رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم به آخر عمر ايشان را در تحت رايت اسامة بن زيد كرد تا به طرف شام روند كه لشكر كفّار آنجا قوّت كرده بودند ، چنان كه در صحيح بخارى مذكور است .
گويند : صعد النبىّ صلّى اللّه عليه و آله و سلّم احدا و معه أبو بكر و عمر و عثمان ؛ فرجفت بهم احد و قال صلّى اللّه عليه و آله و سلّم : « اثبت يا احد فإنّما عليك نبىّ و صدّيق و شهيدان » « 5 » .
گوييم : اگر اين خبر راست بودى رسول را بنگذاشتندى به دست كفار تا دندانهاى رسول و پيشانى وى بشكستندى و خلقى از اصحاب شهيد بشدندى « 6 » و حمزه شهيد شد و على عليه السّلام تنها شمشير مىزد تا جبرئيل گفت : « لا فتى إلّا علىّ لا سيف إلّا ذو الفقار » و با رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گفت : « يا محمّد انّ هذه الفعلة من علىّ لهى المواساة » « 7 » و در منتهى المأرب آمد كه عثمان بعد از سه روز از حرب احد بازآمد ، كه در آن ايّام گريخته بود و در شعب تابحى افتاد و از آنجا به مدينه آمد ، و عمر در آن روز بگريخت و به سر كوهى شد ، مردى را ديد كه گريه مىكرد به وى گفت : تو را چه
هامش
( 1 ) كنز العمال ، ج 13 ، ح 36121 ، 36120 ، 36119 و 36148 .
( 2 ) إثبات الهداة ، ج 2 ، ص 74 .
( 3 ) اصل : غير متهم .
( 4 ) تاريخ دمشق لابن عساكر ، ج 1 ، ص 107 ( با كمى اختلاف ) و بحار الانوار ، ج 38 ، ص 144 ( با كمى اختلاف ) .
( 5 ) كنز العمال ، ج 13 ، ح 36179 .
( 6 ) اصل : نشدندى .
( 7 ) كنز العمال ، ج 13 ، ح 36499 .