منّا » . « 1 » مراد به تقيّه حفظ مال و نفس است و اهل و ولد ، و شرع تابع مصلحت است . نه از براى حفظ صلاح خلق شرعى به شرعى بدل مىشود كه آن را نسخ نام كردند ؟ تقيّه نيز همچنان است .
گويند : چون بود كه موسى تقيّه نكرد و هارون كرد ، [ و گويند : چون بود كه رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم تقيّه نكرد و ائمّه كردند ؟
گوييم : ] به آنكه موسى نيز در خانهء فرعون تقيّه كرد تا به ايّام
فَفَرَرْتُ مِنْكُمْ لَمَّا خِفْتُكُمْ
« 2 » ، و به آنكه رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم تقيّه كرد روز نزول سورة الحجر و روز
لا إِكْراهَ فِي الدِّينِ
« 3 » و يوم الطائف و ايّام الشعب و ايّام الغار .
فصل دويم : در آنكه كافر كيست و مستضعف كيست و اعمال ايشان و حال ملوك عادل و مجانين و اطفال كافر و اطفال مؤمن
هر كه انكار مسأله [ اى ] كند كه از امّهات دين « 4 » بود ، با وجود تمكّن تحصيل علم بدان ، چون ابواب عبادات و معاملات ، وى كافر بود . و رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گفت : « من مات و لم يعرف إمام زمانه فقد مات ميتة جاهلية » « 5 » پندارى كه ايمان به محمّد نياورده ، و ائمّه به جمع گفتند : « و الشكّ فينا كفر » چون تردّد در حقيقت « 6 » ايشان كفر است ، چگونه باشد حال كسى كه معتقد باشد جزما بطلان ايشان را ؟ و احكام كفّار مختلف است :
اوّل : كافر حربى كه از وى اسلام بود يا قتل .
دويم : ذمّى چون يهود و نصارى كه از ايشان اسلام بود يا قبول جزيه يا قتل .
سيم : كافر اسلامى چون خوارج كه ايمان از ايشان طلب كنند يا قتل يا صلح
هامش
( 1 ) بحار الانوار ، ج 49 ، ص 219 ( با كمى اختلاف ) .
( 2 ) شعراء : 21 .
( 3 ) بقره : 256 .
( 4 ) اصل : دين امهات .
( 5 ) بحار الانوار ، ج 51 ، ص 160 .
( 6 ) ر : حقيّت .