تأليفات امام رضا ( ع )
آن حضرت تأليفات بسيارى دارد كه علما از آنها به اجمال و تفصيل ياد كردهاند . در كتاب خلاصه تذهيب الكمال از سنن ابن ماجه آمده است : عبد السلام بن صالح و جماعتى ديگر ، تعدادى نسخه از آن حضرت در دست دارند . و در تهذيب التهذيب نوشته شده است : على بن مهدى و داود بن سليمان از آن حضرت نوشتههايى در دست دارند . همچنين عامر بن سليمان طايى نوشتهء بزرگى از آن حضرت ( ع ) دارد . اما مؤلفات آن حضرت ، به تفصيل ، عبارتند از :
1 . آنچه به محمد بن سنان در پاسخ پرسشهاى وى در خصوص علل احكام شرعى نوشته است .
2 . عللى كه فضل بن شاذان گويد آنها را از امام رضا ( ع ) ، يكى پس از ديگرى ، شنيده و جمعآورى كرده است و به على بن محمد بن قتيبه نيشابورى اجازهء روايت آنها را از وى از امام رضا ( ع ) داده است . در حقيقت مىتوان اين كتاب را از تأليفات امام رضا ( ع ) دانست زيرا مانند مؤلفى است كه كتابى را بر كسى املا كرده است .
3 . آنچه براى مأمون دربارهء اسلام و دستورهاى دينى نوشته است . اين سه رساله را صدوق در عيون اخبار الرضا با اسناد متصل ذكر كرده است .
4 . آنچه براى مأمون دربارهء كليات شريعت نوشته است . حسن بن على بن شعبه در تحف العقول روايت كرده است كه : مأمون ، فضل بن سهل ذو الرئاستين را نزد امام رضا ( ع ) فرستاد و گفت : من دوست دارم كلياتى از حلال و حرام و فرايض و سنن برايم فراهم كنى .
زيرا تو حجت خداوند بر مخلوقاتش هستى و معدن علمى . آن حضرت نيز دوات و كاغذ خواست و به فضل فرمود : بنويس . آنگاه وى اين رساله را كه نزديك به سه رساله سابق الذكر است ، نقل كرده است .
5 . الرسالة المذهبة يا الرسالة الذهبية در طب . آن حضرت اين رساله را براى مأمون عباسى و دربارهء صحت مزاج و راهنمايى او به غذاها و نوشيدنيها و دواها نوشته است . و اين رساله را بدين جهت ذهبيه خواندهاند كه مأمون دستور داده بود آن را به آب طلا بنويسند .
شيخ طوسى در الفهرست در ذيل زندگينامه محمد بن حسن بن جمهور عمى بصرى از اين رساله ياد كرده است . آنچه كه مىگويد : وى صاحب چندين كتاب است و آنگاه يكى از كتابهايى را كه ياد مىكند الرسالة المذهبه عن الرضا عليه السلام است . آنگاه وى مىگويد :
دستهاى از روات از محمد بن على بن حسين از پدرش از سعد بن عبد الله از احمد بن حسين بن سعيد از محمد بن جمهور ، روايات اين كتاب را براى ما بازگفتهاند . همچنين شيخ گويد : اين رساله را محمد بن على بن حسين از محمد بن حسن بن وليد از حسن بن متيل از