است كه كار ساخت اين بنا بيش از بيست سال به طول انجاميد و اين قول با عقل راست در نمىآيد مگر آنكه آغاز ساختن عمارت را در زمان شاه صفى و تمام شدن ساختمان آن را در زمان شاه عباس بدانيم » .
نگارنده : سخن سيد شرف الدين تنها دلالت دارد بر اينكه عمارت قبر شريف به امر شاه صفى بود و اين سخن منافات ندارد با اينكه شاه عباس اول ، پيش از وى آن قبر را ساخته باشد . وى هفتاد و دو سال سلطنت كرد و شايد بتوان گفت وى در آغاز سلطنتش قبر آن حضرت را عمارت كرده بود . سپس در آن خرابيهايى به بار آمد . كه نوهء او شاه صفى به ساختن و عمارت قبر اقدام كرد » .
اما سخن سليمانى ، ظاهرا اجتهاد اوست . زيرا وى مىگويد : « آنچه در نظر من صحيح است . و مبناى اجتهاد او شهرتى است كه در اين باره در ميان مردم نجف وجود دارد و اگر شهرت در نظر اينان ارزشى و بهايى دارد پس بايد مؤسس اين عمارت را شاه عباس اول بدانند » . از جمع اقوال گذشته مىتوان چنين نتيجه گرفت كه كار ساختن اين عمارت بيش از بيست سال طول كشيده و كسى كه فرمان به ساختن اين بنا داده پادشاهى بزرگ بوده است .
علاوه بر اين در كتاب المنتظم الناصرى در ذيل حوادث سال 1042 ه آمده است : « شاه صفى وقتى از قبر امير المؤمنين زيارت كرد ، نقايصى در ساختمان مرقد ديد . از اينرو به وزير خود ، ميرزا تقى مازندرانى ، فرمان داد تا به اصلاح اين اماكن مشرفه همت گمارد .
ميرزا تقى نيز معماران و مهندسانى به نجف برد و آنها در آنجا سه سال به كار و بررسى پيرامون ساختمان قبر على ( ع ) مشغول بودند . » اين مطلب با سخنى كه از سليمانى نقل شده منافات دارد . و چه بسا كه اين قول صحيح باشد . علاوه بر آنكه از برخى از عبارات بر مىآيد كه شاه صفى صحن شريف را گسترش داده و بر آن افزوده است . ( و الله اعلم ) .
عمارتى كه پادشاهان صفوى آن را ساختند به دست نادر شاه افشارى تجديد بنا شد و نادر مقدار جواهرات گنبد و منارهها و ايوان مرقد آن حضرت را پس از بازگشت از فتح هند ، با طلاى ناب افزود و آراست . چنان كه اين جواهرات امروزه نيز در آنجا موجود است .
همچنين مىگويند بر هر آجرى يك تومان نادرى از طلا كار گذاشته شده است . جواهرات و هداياى بسيارى نيز در سال 1156 ه يا 1154 ه از سوى نادر شاه به اين مرقد اهدا شد .
نادر نام خود را در درون طاق در شرقى بدين ترتيب نگاشت ( المتوكل على الملك القادر السلطان نادر ) و زير آن تاريخى نوشته شده است كه اينك آن را به ياد ندارم و گمان مىكنم تاريخ سابق باشد .
پس از نادر شاه ، ناصر الدين شاه قاجار نيز آبادانيهايى در قبر على ( ع ) بوجود آورد و پس
سيره معصومان ( فارسي ) — صفحة 761
مساهمون: على حجت كرمانى
ص٧٦١