آستانهء آنها از جنس نقره است » .
اين توصيفات مربوط به عمارتى است كه آن را عمران بن شاهين در روزگار عضد الدوله ، پس از عمارت عضد الدوله ، بنيان كرده بود . اما سخن ابن بطوطه از طشتهاى طلا و نقره صحيح به نظر نمىرسد . شايد وى ظروفى را كه جنس آنها شبيه نقره و طلا بوده ، ديده و گمان برده است كه جنس آنها واقعا از نقره و طلاست . زيرا استعمال ظروف طلا و نقره حرام است و ممكن نيست علما در اين باره اجازهء استفاده از اين ظروف را داده باشند يا آنكه بدون اجازهء آنها دست به چنين كارى بزنند .
ابن طاووس در كتاب فرحة الغرى گويد : « عضد الدوله رواق معروف به رواق عمران را در دو مقبرهء على ( ع ) و حسين ( ع ) بنا كرد . قسمتى از اين رواق تا اين زمان در دهليز باب طوسى در مسجد عمران ، هنوز به چشم مىخورد . عضد الدوله در گرامى داشت اين قبر به نهايت تلاش كرد و براى خود نيز در ضلع غربى قبر امير المؤمنين گنبدى بزرگ ساخت و وصيت كرد كه او را پس از مرگ در آنجا دفن كنند . وى را پس از مرگ در همانجا به خاك سپردند و اين گنبد بر جاى بود تا آنكه سلطان سليمان عثمانى ، هنگام فتح عراق در سال 940 ه ، آن را ويران كرد و تكيهاى براى بكتاشيه قرار داد . اين قبر هم اكنون باقى مانده و در آن در ضلع غربى صحن شريف واقع است . برخى گمان مىكنند كسى كه قبر عضد الدوله را ويران كرد ، سلطان سليم بود . اما سخن درست آن است كه كسى كه به چنين اقدامى دست زد پسر سلطان سليم ، يعنى سلطان سليمان بود كه از جهت شهرت سليم ، بدان نام خوانده مىشد .
برخى از معاصران از مؤلف كتاب خريدة العجائب نقل مىكنند كه وى هنگام ياد كردن از كوفه گفت : « در اين شهر گنبدى بزرگ بود كه مىگفتند قبر على بن أبي طالب است . اين گنبد ساختهء ابو العباس عبد الله بن حمدان بود كه در روزگار حكومت بنى عباس ساخته شده بود .
در كتاب نزهة الجليس نوشتهء سيد عباس موسوى عاملى مكى آمده است : بر روى قبر آدم و نوح و على ( ع ) گنبدى بزرگ ساخته شد و نخستين كسى كه اين گنبد را بر قبر آنان ساخت عبد الله بن حمدان بود كه در زمان بنى عباس آن را ساخت . پس از وى پادشاهان بعدى اين گنبد را عمارت كردند » .
اين عبد الله پدر سيف الدوله ملقب به ابو الهيجاست كه مكتفى در سال 293 ه امارت موصل را به او واگذار كرد . اگر اين روايت درست باشد بنايى كه عبد الله بن حمدان بر قبر على ( ع ) ساخته ، پيش از بناى عضد الدوله خواهد بود . زيرا ابن حمدان در سال 317 ه از دنيا رفته و عضد الدوله نيز در سال 772 ه دنيا را وداع گفته است . اما با اين همه ما در هيچ جا به جز اين دو كتاب از بناى عبد الله بن حمدان ذكر نيافتيم . ( و الله اعلم ) .
سيره معصومان ( فارسي ) — صفحة 759
مساهمون: على حجت كرمانى
ص٧٥٩