تخطي إلى المحتوى الرئيسي

سيره معصومان ( فارسي ) — صفحة 764

مساهمون:

ص٧٦٤
12 . دعاها و مناجاتى كه از آن حضرت به جا مانده است و برخى از دانشمندان آنها را جمع كرده و بدان صحيفهء علويه گفته‌اند ، ( اين كتاب نيز به چاپ رسيده است ) . 13 . مسند آن حضرت كه توسط نسايى جمع آورده شده است . اين كتاب حاوى احاديث و رواياتى است كه از آن حضرت نقل شده . در كشف الظنون در اين باره گفته شده : « مسند على ( ع ) تأليف ابو عبد الرحمن احمد بن شعيب نسايى متوفى در سال 303 ه » . اين كتاب غير از كتاب خصايص است كه در فضل على بن أبي طالب به نگارش درآمده كه در كشف الظنون هم نام آن آمده است . اين سه كتاب اخير را در واقع مىتوان از باب توسع ، جزو تأليفات آن حضرت دانست . 14 . جنة الاسماء . در كشف الظنون در اين باره آمده است : « جنة الاسماء نوشتهء امام على بن أبي طالب است كه امام محمد غزالى ( متوفى در 505 ه ) بر آن شرحى نوشته است . من خود نيز اين مطلب را در برخى از كتابها يافتم » . براى ما روشن نشد كه اين كتابى كه غزالى آن را شرح كرده است چيست ؟ و چرا آن را به على ( ع ) نسبت مىدهند ؟ و بعيد نيست كه در اين سخن تحريفى صورت گرفته باشد .

كتابهايى كه سخنان آن حضرت را گرد آورده‌اند

در قسمت اول از اين جلد سخن ابن ابى الحديد را نقل كرديم كه گفته بود : براى هيچ يك از فصحاى صحابه يك دهم يا نصف آن ، از سخنانى كه از على ( ع ) گردآورى شده ، تدوين نشده است . ما پيش از اين ، درج سوم قسمت يك فهرستى از كتبى كه سخنان آن حضرت را جمع آورده‌اند ارائه داديم و در اينجا نيز اين فهرست را همراه با اختصار و زيادتى نسبت به آنجا ، ذكر مىكنيم : 1 . نهج البلاغه كه توسط شريف رضى جمع‌آورى شده و تاكنون چندين بار به چاپ رسيده است . 2 . ما فات نهج البلاغه من كلامه ( سخنان آن حضرت كه در نهج البلاغه نيامده است ) جمع‌آورى شده توسط فاضل معاصر شيخ هادى بن شيخ عباس بن شيخ جعفر فقيه نجفى ( اين كتاب به چاپ رسيده است ) . 3 . مائة كلمه جمع‌آورى شده توسط جاحظ ( مطبوع ) . 4 . غرر الحكم و درر الكلم گردآورى شده توسط عبد الواحد بن محمد بن عبد الواحد آمدى تميمى . وى اين سخنان را از كلمات كوتاه آن حضرت جمع‌آورى كرده و با نهج البلاغه نزديك است . انگيزهء آمدى در تأليف اين كتاب ، كارى بود كه جاحظ در تأليف مائة الكلمه به انجام رسانده بود . ( مطبوع ) .