سفارشهاى امير المؤمنين ( ع ) به سپاهيانش
امير المؤمنين ، در هر جايى كه سپاهيانش قصد رويارويى با لشكر دشمن را داشتند براى آنان به سخنرانى مىپرداخت . در اينجا نيز على ( ع ) به ياران خود سفارشهايى فرمود و به ايشان گفت : پيش از آنكه دشمن با شما جنگ را شروع كند ، شما آن را آغاز مكنيد . شما به شكر خدا صاحب حجت و دليل هستيد . و رها كردن آنها از سوى شما بسته به حجت و دليل ديگرى است . پس چون با آنان در جنگ شديد و ايشان را شكست داديد ، فراريان را مكشيد و مجروحان را از ميان نبريد ، عورتى را آشكار مسازيد و كشتهاى را مثله مكنيد . وقتى به مقر آنان دست يافتيد هيچ پردهاى را هتك مكنيد و جز به اجازهء من به داخل خانهاى قدم مگذاريد و جز اموالى كه در اردوگاه آنان يافتيد چيزى از مال آنها بر نداريد . جز به اجازهء من متعرض زنى نشويد ، اگر چه حتى آنان ناموس شما را ناسزا گويند و به امرا و صلحاى شما دشنام دهند كه زنان از نظر جسمى و روحى ناتوان و ضعيفند . و ما به خوددارى از آزار ايشان امر شده بوديم و حال آنكه اين زنان در آن هنگام ، مشرك بودند . و اگر مردى ، در زمان جاهليت زنى را با چماق يا آهن مورد تعرض قرار مىداد ، پس از وى ، نسل او را بدين سبب مورد نكوهش قرار مىدادند . همچنين از آن حضرت در جنگهاى جمل و صفين و نهروان شنيده مىشد كه مىفرمود : اى بندگان خدا از خداوند پروا كنيد . چشمها را فرو بنديد و صداها را پايين بياوريد . سخن كم گوييد و خود را براى جنگ و مبارزه و زد و خورد ، آماده كنيد . و خدا را بسيار ياد كنيد . شايد پيروز شويد .
وَ لا تَنازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَ تَذْهَب رِيحُكُم وَ اصْبِرُوا إِن اللَّه مَع الصَّابِرِين
. « 36 » « خدايا ! به ايشان صبر الهام كن و بر آنان يارى رسان و اجر و پاداش بزرگ براى آنان قرار ده » .
آغاز جنگ صفين
نصر بن مزاحم مىنويسد : امير المؤمنين و معاويه ، به كار بستن لواها و تعيين فرماندهان و سازماندهى لشكريان پرداختند . پس على ، عمار بن ياسر را بر نيروهاى سواره گمارد . بنابر روايتى ديگر آن حضرت ، عمار را بر پيادگان كوفى و اشتر را بر سوارگان كوفى گماشت .
وى همچنين ، سهل بن حنيف را بر سواره نظام بصره و عبد الله بن بديل را بر پيادگان تعيين كرد . وى قيس بن سعد را ، كه از مصر به صفين آمده بود ، زيرا وى چنان كه گذشت سمت والىگرى مصر را داشت ، بر پيادگان بصرى فرماندهى داد . و لواى سپاه را به هاشم بن عتبه
هامش
( 36 ) آيه 46 سورهء انفال : با يكديگر اختلاف مكنيد كه سست شده شوكت شما از ميان مىرود . استقامت كنيد كه خدا با صابران است .