تخطي إلى المحتوى الرئيسي

جلوه تاريخ درشرح نهج البلاغه ( فارسى ) — صفحة 192

مساهمون:

ص١٩٢
بدان سبب است كه درباره نسب عتبه و برادران و نزديكانش اختلاف است و گروهى از نسب شناسان گفته‌اند : آنان از قبيله عذره و فرزند خواندگان قريش هستند . خبر و داستان ايشان در كتب انساب آمده است . عبد الله بن مسعود و سعد بن ابى وقاص به روزگار حكومت عثمان در موردى اختلاف پيدا كردند و به ستيز پرداختند ، سعد بن ابى وقاص به عبد الله بن مسعود گفت : اى بنده هذيل ساكت باش . عبد الله هم به او گفت : اى بنده عذره ساكت باش . هاشم بن عتبه ملقب به مرقال است و چون همواره شتابان به جنگ مى رفته اين لقب به او داده شده است . او از شيعيان على است و هنگامى كه به شرح گفتار امير المومنين در جنگ صفين برسيم خبر كشته شدن هاشم را به تفصيل خواهيم آورد . اما گفتار امير المومنين كه در اين خطبه مى گويد : « براى آنان عرصه مصر را خالى نمى گذاشت » بدين سبب است كه محمد بن ابى بكر كه خدايش رحمت كناد همين كه كار بر او دشوار شد مصر را براى شورشيان رها كرد و چنين پنداشت كه با گريز خود جانش را نجات مىدهد ، و نجات پيدا نكرد ، او را گرفتند و كشته شد . گفتار ديگر على ( ع ) هم كه مى گويد : « به آنان فرصت نمى داد » يعنى به گونه‌يى رفتار نمى كرد كه آنان فرصتى يابند . ما اينك نخست كسانى را كه على عليه السلام به حكومت مصر گماشته است تا هنگامى كه مصر به تصرف معاويه در آمد و محمد بن ابى بكر كشته شد نقل مى كنيم . و مطالب خود را در اين باره از كتاب ابراهيم بن سعد بن هلال ثقفى يعنى الغارات برگرفته‌ايم .

حكومت قيس بن سعد بن عبادة بر مصر و عزل او

ابراهيم مى گويد : محمد بن عبد الله بن عثمان ثقفى ، از على بن محمد بن ابى سيف ، از كلبى براى ما نقل كرد كه محمد بن ابى حذيفة بن عتبة بن ربيعة بن عبد شمش كه در مصر بود مصريان را براى كشتن عثمان تحريض مى كرد . چون مصريان آهنگ عثمان كردند و او را به محاصره در آوردند محمد بن ابى حذيفة بر كارگزار و حاكم