كرد و براى جعفر در حبشه عبد الله بن جعفر را [ كه از شدت بخشندگى به جواد معروف است ] زاييد ، پس از آنكه جعفر در جنگ موته شهيد شد . ابو بكر با اسماء ازدواج كرد و محمد را براى او زاييد و پس از آنكه ابو بكر درگذشت على بن ابى طالب ( ع ) با اسماء ازدواج كرد و محمد « ربيب » و پرورش يافتهء وى و به منزله فرزند اوست . او از كودكى با شير آميخته به دوستى اهل بيت و تشيع تغذيه شده و بر آن پرورش يافته است و براى خود پدرى جز على نمى شناخته است و براى هيچكس فضيلت على ( ع ) را قائل نبوده است ، تا آنجا كه على ( ع ) هم مى گفته است : محمد پسر من از صلب ابو بكر است . كنيه محمد ، به گفتهء ابن قتيبه ، ابو القاسم بوده است . كسان ديگرى غير از وى كنيه او را عبد الرحمان گفتهاند .
محمد از پارسايان قريش بوده است . او از كسانى است كه روز جنگ خانه عثمان بر ضد او مردم را يارى داده است ، و اين مسأله كه او عهدهدار كشتن عثمان بوده يا نبوده مورد اختلاف است . از جمله فرزندان محمد بن ابى بكر قاسم بن - محمد است كه فقيه و فاضل حجاز بوده است و از فرزندان قاسم عبد الرحمان بن - قاسم است كه كنيهاش ابو محمد و او هم از فضلاى قريش بوده است . ام فروة هم دختر قاسم بن محمد است كه او را ابو جعفر محمد بن على باقر ( ع ) به همسرى برگزيده و او جعفر بن محمد صادق عليه السلام را زاييده است . سيد رضى در اين قصيده خود به ام فروة اشاره مىكند كه مى گويد : « گروهى با كسانى كه آنان از ايشان نيستند به ما افتخار مى كنند آن هم به خاندانهاى تيم و عدى به هنگامى كه سوابق برشمرده مىشود . . . و اگر على نمى بود هرگز بر پشتههاى شرف فرا نمى رفتند و شتران خود را در چمنزار و آبشخورى از آن فرود نمى آوردند . . . » اين سخن او كه مى گويد : « و اگر على نمى بود . . . » ناظر به گفتار مأمون است كه ضمن ابياتى كه در مدح على ( ع ) سروده چنين گفته است : « مرا به سبب محبت ورزيدن به ابو الحسن نكوهش مى كنند و در نظرم اين
جلوه تاريخ درشرح نهج البلاغه ( فارسى ) — صفحة 190
مساهمون: ابن أبي الحديد
ص١٩٠