تحفة الفقير ببعض علوم التفسير « 1 » ، اسكندرى محمد بن سلامه ( 1149 ق ) .
خطى ، الأزهر ، 308 .
بدائع البرهان في علوم القرآن « 2 » ، إزميرى مصطفى بن عبد الرحمن ( 1156 ق ) .
الفوز الكبير في اصول التفسير « 3 » ، شاه ولى الله احمد بن عبد الرحيم فاروقى دهلوى هندى ابو عبد العزيز ( 1176 ق ) .
اين كتاب را در آغاز به زبان فارسى نوشت و پس از وفاتش به عربى و اردو بازگردان شد .
چاپ قاهره ، المنيرية ، در مقدمه ارشاد الراغبين في الكشف عن آي القرآن المبين ، 1346 ق / 1927 م ؛ بيروت ، عالم الكتب ، 1404 ق / 1984 م ، تصوير از قاهره ؛ به كوشش سلمان حسينى ندوى ، بيروت ، دار البشائر ، 1408 ق / 1988 م .
البيان في علوم القرآن « 4 » ، قنّوجى عبد الباسط بن رستم بن على أصغر هندى ( 1223 ق ) .
مبادئ التفسير « 5 » ، محمد خضرى ( 1287 ق ) .
مصر ، نيل ، 1331 ق .
ب . فهرست تاريخى برخى مقدمات تفاسير و مجموعههاى حديثى
الجامع الصحيح « 6 » ، بخارى محمد بن اسماعيل ابو عبد الله ( 256 ق ) .
بخارى در صحيح خود در « كتاب فضائل القرآن » ، كتاب 66 ، به انواعى از علوم قرآن پرداخته است .
كتاب در 37 باب تنظيم يافته است كه برخى از آنها بدين قرار است : كيفيت نزول وحى و اولين آيات نازل شده ؛ نزول قرآن به زبان قريش و عرب ؛ جمع قرآن ، كاتب پيامبر صلّى اللّه عليه و إله ؛ نزول قرآن به هفت حرف ؛ تاليف قرآن ؛ قاريان صحابه ؛ فضائل برخى سورهها ؛ فضائل قرآن ؛ آداب قرائت قرآن و . . . « 7 » .
هامش
( 1 ) . زركشى ، 1 / 63 ؛ صفار ، 400 .
( 2 ) . بغدادى ، ايضاح ، 1 / 170 ؛ زركشى ، همانجا ؛ زركلى ، 7 / 236 ؛ مهدوى راد ، 210 - 211 .
( 3 ) . زركشى ، 1 / 64 ؛ زركلى ، 1 / 149 .
( 4 ) . بغدادى ، ايضاح ، 2 / 94 ؛ زركشى ، 1 / 63 ؛ زركلى ، 3 / 271 ، با نام عجيب البيان في اسرار القرآن ؛ على شواخ ، 3 / 219 .
( 5 ) . صفار ، 394 .
( 6 ) . زركشى ، 58 - 59 .
( 7 ) . بخارى ، 6 / 118 - 141 .