( 26 ) مقتدر بودند اگر پيغمبران و اولياء * حمل بر ايشان نمىگرديد جور اشقياء
پيروان بودند ايشان را گروه سركشان * باج مىدادند آنگه جملهء گردنكشان
گردن مردان بسوى آن عزيزان ميخميد * مردم از اطراف عالم سوى ايشان مىرسيد
پندگيرى سهل و آسان بود آنگه بر انام * خود پسندى دور ميگرديد و مىرفت از دوام
پس گرايش بر خدا در چند صورت بود و بس * يا زراه ترس و رهبت يا به خواهش يا هوس
قصدها آلوده مىبود و محاسن مشترك * اكثرا از بهر دنيا بود و حتّى ( لى و لك ) « 1 »
( و امّا منظور خدا غير از اينها باشد كه بعضى مىپندارند )
( 27 ) ليك ذات پاك او مىخواست در هر اجتماع * خالص و بيغش بود بر بندگانش اتّباع
هكذا تصديق آيات و عبادت بهر او * باشد از روى خشوع « 2 » و التماس و آبرو
از گرايش حذف گردد خودنمائى يا رياء * جز خدا كس را نباشد جاى عطف و اعتناء
آزمون هر قدر سخت و پر شكوه و اكبر است * اجرت و پاداش نيز آنقدر بيش و برتر است
الا ترون انّ اللّه - سبحانه اختبر الاوّلين من لدن آدم ( ص ) . . . آيا نمىبينيد كه خداوند سبحان پيشينيان را از زمان آدم تا آخرين نفر از اين جهان آزمايش مىكند .
( 28 ) گر نظر داريد و هم انديشه در كار آوريد * از نكات بارز اين خطبه آگه مىشويد
اينكه يزدان ، آزمايش مىنمايد هر زمان * بندگان خويش را با سنگهائى از جهان
بندگان او همان ذريّههاى آدم است * سنگها در بيت او با دست آدم محكم است
( سنگهائى كه ندارد سود بر كس يا ضرر * در بن و ديوارهء كعبه مقيم و مستقر )
تا كه داد آن بيت را البيت الحرام خود قرار * تا محلّ اجتماع باشد بمردم پايدار
هامش
( 1 ) براى من و براى تو
( 2 ) فروتنى