واقعى وانمود شود ، در زمان بنى اميه صورت گرفته است . از طبرانى با سند صحيح از ابو اسحاق چنين روايت شده است : « ما نماز را به امامت امية بن عبد اللّه بن خالد بن اسيد خوانديم و او اين دو سوره را در نمازش خواند . » « 1 »
اگر گفته شود كسى فلان سورهها را در نماز خوانده است ، معناى ظاهر آن اين است كه آن دو سوره را از قرآن و يكى را در ركعت اول و دومى را در ركعت دوم خوانده است . پس اميه نيز به همين ترتيب رفتار كرده است . اما امية بن عبد اللّه بن خالد بن اسيد كيست ؟ وى از بنى اميه است و در مكه بزرگ شد و سپس نزد عبد الملك مروان رفته ، از خدمتگزاران او گرديد . زندگى او در شام بود . به طورى كه او را جزء اهالى شام به حساب مىآورند ، آنگاه عبد الملك او را به ولايت خراسان منصوب كرد و آنچه در حديث به آن اشاره شده است ، در زمان ولايت او بر خراسان بوده است ، همانطور كه در روايت ديگرى بر اين مطلب تصريح شده است . « 2 » بنابراين ، واقعه فوق بايد بيش از پنجاه سال پس از مرگ خليفه دوم اتفاق افتاده باشد و همين امر ، اين نظريه را تأييد مىكند كه حاكمان بنى اميه سعى مىكردند اين عبارات را به عنوان دو سوره معرفى كنند . اما از آنجا كه خداوند خود ضامن حفظ كتاب خويش است ، تلاش آنان به جايى نرسيد .
مطلب ديگرى كه لازم به ذكر است ، آن است كه گر چه فقهاى سنى به استحباب خواندن اين دو سوره در قنوت و يا دعاى منقول از امام حسن مجتبى عليه السلام فتوى مىدهند ، « 3 » اما ابن حزم در كتاب خويش فتوى مىدهد كه اساسا اين دو سوره ، كلام مأثور ( كلام خدا يا پيامبر ) نيست و اين ، گوياى جعلى بودن روايات فوق مىباشد كه اين عبارات را كلام خداوند و وحى
هامش
( 1 ) . الاتقان فى علوم القرآن ، سيوطى ، ج 1 ، ص 227
( 2 ) . مجمع الزوائد ، ج 7 ، ص 157
( 3 ) . المجموع ، ج 3 ، ص 498 و نيز كتاب الام ، ج 7 ، ص 148