و تنها او را به اين منقبت برگزيد و او را حملهور بدون گريز ناميد و دوستدار خدا و رسولش خواند و خبر داد كه خدا و رسولش نيز او را دوست مىدارند .
ما اين شرح را براى راهنمايى بر مقصود و منظورمان و به خاطر تأييد آنچه را كه دربارهء جبر و تفويض و منزلت بين منزلتين ( يعنى اختيار ) بيان خواهيم كرد ، پيشاپيش آوردهايم ، و از خداوند كمك و نيرو مىطلبيم و در تمام امور بر او توكل مىكنيم . و در اينجا ما سخن را با گفتهء امام صادق عليه السلام آغاز مىكنيم كه مىفرمايد : « نه جبر است و نه تغويض بلكه جايگاهى در بين اين دو است و اين جايگاه همان درستى خلقت و باز بودن راه ( آزادى ) و مهلت كافى و توشهء زندگى مانند مركب سوارى و انگيزهء شخصى فاعل بر انجام عمل است » اينها پنج چيز است كه امام صادق عليه السلام آنها را جوامع لطف و كرم الهى وانمود كرده است و هر گاه بندهاى يكى از اينها را نداشته باشد ، بر اساس نقصى كه دارد تكليف از او برداشته است . سپس امام صادق عليه السلام از اصلى خبر داده است كه بايد مردم به دنبال فهم آن باشند و قرآن نيز به تصديق آن گوياست و آيات محكمهاى كه خداوند نازل كرده ، برآن گواهند . زيرا كه رسول خدا در گفتار خود و اهل بيت عليهم السلام در گفتارشان از آن نجاوز نمىكنند ، و هرگاه اخبار صحيحى از ايشان برسد و گواه بر آن را از اخبار قرآن جستيم و ديديم موافق آنها و دليل بر درستى آنهاست پيروى از اين اخبار بر همه واجب است و كسى جز اهل عناد و دشمنان - همان طورى كه در آغاز يادآورشديم - از آننمىگذرد ! و چون دربارهء سخن امام صادق عليه السلام يعنى منزلت بين منزلتين و انكار جبر و تفويض تحقيق كرديم ، ديديم كه قرآن
مسند الإمام الهادي (ع) (مسند امام هادى ع) (فارسى) — صفحة 311
مساهمون: الشيخ عزيز الله عطاردي
ص٣١١