آن را گواهى كرده و تصديق نموده است و خبر ديگرى نيز از آن بزرگوار موافق آن است ؛ زيرا كه از امام صادق عليه السلام پرسيدند : آيا خداوند ، بندگانش را به انجام كارهاى گناه مجبور مىكند ؟ امام صادق عليه السلام فرمود :
« خدا عادلتر از آن است » . پرسيدند : آيا كارها را يكسره به بندگان واگذار كرده است ؟ فرمود : « خداوند مقتدرتر و به بندگان مسلطتر از آن است ! » .
و از آن حضرت نقل كردهاند كه فرمود : « مردم دربارهء اعتقاد به قَدَرْ سه دستهاند : يك دسته تصور مىكنند كه خداوند كارها را به خود او واگذار كرده است كه چنين كسى قدرت خدا را ناچيز گرفته و در هلاكت است و گروه ديگر مىپندارند كه خداوند بندگانش را بر انجام گناهان مجبور كرده است و بر ايشان بيش از حد توان ، تكليف فرموده است اين گروه نيز در قضاوت خود ، خدا را ستمگر معرفى كرده و در هلاكت است .
ولى گروه سوم معتقد است كه خداوند در حد توانشان تكليف نموده و خارج از حد توان كسى را مكلّف نساخته است ؛ چون كار نيك انجام دهد ، خدا را سپاس گويد و اگر مرتكب كار بدى شود ، از خداوند طلب آمرزش و بخشش كند ، چنين كسى مسلمان بالغ و درستى است . آنگاه امام عليه السلام خبر داد كه هر كس پيرو عقيدهء جبر و تفويض شود و به آنها پايبند گردد ، بر خلاف حق است . و من آن جبرى را كه هر كه بدان معتقد باشد ، بر خطاست ، شرح دادم . و همچنين هر كه پيرو تفويض باشد گرفتار باطل شده است . پس حق منحصر به منزلت بين منزلتين - يعنى اختيار و آزادى عمل - است .
سپس امام عليه السلام فرمود : براى هر يك از اين سه قول مثالى مىزنم تا مقصود را به فهم طالب حقيقت نزديك كند و بررسى آن را آسان گرداند ،
مسند الإمام الهادي (ع) (مسند امام هادى ع) (فارسى) — صفحة 312
مساهمون: الشيخ عزيز الله عطاردي
ص٣١٢