مخالفت با حق تعالى مىخواند و « وسواس » ناميده مىشود « 1 » .
خسروانى ( منسوب به خسرو ) : « خسروانيّين » عنواني است كه شهاب الدين يحيى بن حبش معروف به شيخ اشراق به حكيمان فرس اطلاق مىكند . « 2 »
دهر ( به فتح دال وسكون هاء وفتح آن ) : زمان طويل وامد ممدود است . راغب گفته است : « دهر » اسم مدت عالم است از آغاز وجود تا پايان آن . دهريّه گروهى از كافرانند كه منكر الوهيّتند ؛ به قدم دهر قائلند ، وحوادث را به دهر نسبت مىدهند وبر اين باورند كه صانع مواليد ، نجوم وأفلاك است . « 3 »
ديوجانس طبيب : در نسخهء أصل وتمام نسخهها حتى نسخهء چاپى ( ص 37 ) به همين صورت آمده است ، ولى اشتباه است ؛ بايد « ديوجانس كلبى » باشد . صدرا اين قسمت را از نزهة الأرواح وروضة الأفراح شهرزورى گرفته ، كه در آنجا ( متن عربى ، ص 27 ؛ ترجمهء فارسي ، ص 218 ) ديوجانس كلبى ضبط شده است .
ديوجانس ( 328 - 404 قبل از ميلاد ) حكيم أهل زمان خود ، همنشين وأستاذ افلوطين ، تارك دنيا وپرهيزكار بوده است . از زهد وبىاعتنائى وى به دنيا حكايتها وداستانها نقل شده است ؛ از جمله : « روزى پادشاه وقت بر أو بگذشت ، ديد أو را كه در جائى بلند كه آفتاب روست نشسته است . پادشاه ايستاده گفت : چه حاجت دارى تا روا
هامش
( 1 ) تعريفات ، جرجانى ، ص 85 ؛ اصطلاحات صوفيّه ، كاشاني ، ص 158 ؛ مفتاح الهداية ومصباح الكفاية ، صص 104 و 105 .
( 2 ) ر . ك : مجموعهء مصنّفات شيخ اشراق ، « كتاب المشارع والمطارحات » ، ص 493 و 503 .
( 3 ) ر . ك : كشّاف اصطلاحات الفنون ، ج 1 ، ص 480 ؛ ناصر خسرو ، زاد المسافرين ، ص 146 .