دل ديد ولى به چشم خود نسبت داد ، اين چگونه است ؟ امام كاظم عليه السلام فرمود : « اين لهجهء قريش است وقتى كه مردى از ايشان مىخواهد بگويد :
شنيدهام ، مىگويد : تَوَلَّيتُ . و تَدَلى به معناى فهميدن است » . « 1 »
اراده ، تقدير و مشيّت
1 - برقى از محمّد بن اسحاق نقل كرده است ، مىگويد : امام كاظم عليه السلام به يونس آزاد شدهء على بن يقطين فرمود : « اى يونس دربارهء قَدَر سخن نگو ! » عرض كرد : من دربارهء قدر سخن نمىگويم ولى مىگويم : هيچ كارى نمىشود مگر خدا اراده كند و بخواهد و در قضا و قدر او گذشته باشد .
امام عليه السلام فرمود : « من اين طور نمىگويم ، بلكه مىگويم : هيچچزى ممكن نيست مگر اينكه خدا بخواهد و اراده كند و مقدر نمايد و در قضاى او گذشته باشد » سپس فرمود : « آيا مىدانى منظور از مشيّت چيست ؟ » عرض كرد : نه ، فرمود : « يعنى ارادهء انجام كارى . و آيا معنى اراده را مىدانى ؟ » . گفت : نه ، فرمود : « پايان دادن بر مشيّت است . و فرمود : آيا مىدانى مقدر ساخت ، يعنى چه ؟ » عرض كرد : نه . فرمود : « يعنى اندازهگيرى از نظر طول و عرض و بقا » آنگاه فرمود : « همانا خداوند هرگا چيزى را بخواهد ، اراده مىفرمايد و چون اراده كند آن را اندازهگيرى مىكند و چون اندازهگيرى كند ، حكم مىكند و چون حكم كند اجرا نمايد !
هامش
( 1 ) - احتجاج : 2 / 157 .