رازي « 174 » استفاده كرده است .
در كتاب ديگر عامري التقرير لأوجه التقدير نيز مطالب طبي مربوط به مزاج « 175 » ، وجنين ونقصانهايى كه بدان راه مىيابد « 176 » وترشحات دستگاه گوارش « 177 » ، ومواد غذايى ، وبرخى مواد نباتى « 178 » ، وسركنگبين « 179 » ، واينكه طب يارى دهندهء طبيعت است « 180 » ومعالجه از أمور ضروري است « 181 » واينكه كتابهاى طبي اقناعي است نه برهاني « 182 » وديگر نكات طبي بسيار است .
شك نيست كه اين مقدار معلومات طبي جز از طريق ارتباط عملي با اطبّا براي كسى فرآهم نمىآيد ، از اين رو ما معتقديم كه أبو الحسن عامري معلومات طبي خود را از أبو الحسن طبري طبيب اخذ كرده وبر أساس آن انديشههاى فلسفي خود را بنياد نهاده است ويا حد أقل ، اين گونه معلومات شالودهء يكى از رسالههاى أو در باب فلسفهء علم بوده است .
5 . أبو عبد الله محمد بن أحمد خوارزمي . أبو الحسن عتبى مجالسى از أهل دانش وفلسفه داشت كه يكى از اعضاى آن ، متفكر بزرگ أبو عبد الله خوارزمي بود . خوارزمي در بلخ تولد يافت ودر نيشابور در دربار حكام سامانى زيست وبراي وزير ايشان عتبى قديمترين دايرة المعارف عربى يعنى مفاتيح العلوم را تأليف كرد . بديهي است كه أو با عامري آشنايى داشته وأو را مىشناخته است . چون أهل بلخ بوده وعامري نيز در بلخ نزد أبو زيد بلخى درس خوانده است ، وأو نيز مانند عامري در نيشابور مىزيسته وكتاب مفاتيح العلوم را به أبو الحسين عتبى اهدا كرده كه عامري نيز برخى كتابهاى خود را به نام أو نوشته است . از اين رو لازم است تقسيم علوم از نظر عامري را كه در كتاب الاعلام بمناقب الإسلام آمده است با آنچه خوارزمي در مفاتيح العلوم آورده ، مقايسه كنيم وميزان بهرهورى أو را معلوم داريم .
خوارزمي در مقدمهاى كه در آن كتاب خود را به عتبى اهدا كرده است گويد : « از آنجا كه
هامش
( 174 ) . دربارهء اين مسأله رجوع شود به تحليلي كه از رسالهء « القول في الابصار والمبصر » در همين كتاب به عمل آوردهايم .
ص 325 ، 328 ، 330 وهمچنين ص 67 - 164 .
( 175 ) . عامري ، « التقرير لأوجه التقدير » ، فروتر ، ص 371 .
( 176 ) . همان ، فروتر ، ص 282 ، 288 .
( 177 ) . همان ، فروتر ، ص 279 .
( 178 ) . همان ، فروتر ، ص 285 .
( 179 ) . همان ، فروتر ، ص 272 .
( 180 ) . همان ، فروتر ، ص 286 .
( 181 ) . همان ، فروتر ، ص 279 .
( 182 ) . همان ، فروتر ، ص 279 .